cf. Տակռիչ.
· Calfa
Արեգական ջերմութիւնն այրէ զանտառացն տակռիճքն։ Ի ձեանէ զօրանան տակռիճքն. բուսոց։ Չէ՛ պարտ ի վերայ տակռ չոյն ածել զաղբն, զի չորցնէ զտակռիճքն. (Վստկ.։)
gentle breeze.
· Calfa
(լծ. ընդ ջերին). որպէս թէ Զովացուցիչ սրտի. Սիւգ. մեղմ օդ զովարար՝ իջուցիչ եղեման. պարզ.
lovingly persuading;
exhorting by love.
· Calfa
Սիրայորդոր ջերմութեամբ դեղապարելով . (Ի գիրս խոսր.։)
to open in chinks, to split, to gape, to crack.
· Calfa
Եղջուրք եղջերուաց՝ մինչդեռ փափուկքն են, սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)
cup, bowl;
chalice.
· Calfa
Մատուցանեն սկիով (կամ սկւով) եղ եւ խօտոր խստագոյն ջերման. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)
having saw-shaped horns.
· Calfa
Եթէ կամիցի՞ քեզ միեղջերուն ծառեայ. սիմաքոս սղոցեղջիւր ասէ. (Պիտառ.։)
side, loin, flank.
· Calfa
Կամէր սրով հարկանել զսնակուշտ եղջերուին. (Ճ. ՟Բ.։)
not existing, fancied, imaginary, chimerical.
· Calfa
Պարտ է զեթէ է՞ն խնդրել ի ստագոյին, որ է եղջերուաքաղն. (Լծ. սահմ.։)
cf. Տածումն.
· Calfa
Եւ այս բաւական է ստածումս միօրեայ ջերմանն. (Մխ. բժիշկ.։)
sterile.
· Calfa
Ի ձմերան ստերջ են ամպք (ի ջերմութենէ), վասն որոյ եւ ոչ ձայն կարեն արձակել. իսկ ի գարնանային ժամանակի յղանան զհարստութիւնն. (Շիր.։)
cf. Վանկ.
· Calfa
Գոչմունք փողոց, եւ հնչմունք եղջերաց, վանգիւք սրնգաց, եւ հեշտալուր քնարաց. (Արծր. ՟Է. 3։)
sound of the flute.
· Calfa
Հնչմունք եղջերաց, վանգիւք սրնգաց եւ հեշտլուր քնարաց. (Արծր. ՟Ե. 13. (ա՛յլ ձ. վանգիւք)։)
bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.
· Calfa
Սա է վատթարի (այսինքն քան զվատթարն) լաւագոյն։ Ոմն մարդ լինի ջերմ եւ ցուրտ, եւ վատթար՝ եւ առաքինի. (Արիստ. ստորոգ.։)
to freeze, to be frozen, to glaciate, to congeal;
— պտղոց, ծաղկանց, to be frost-bitten, nipped by the frost
· Calfa
Հիւսիս հեռի է յարեգական ջերմութենէ, եւ վասն այնորիկ սառեալ է։ Սառեալ են մեզօք. (Նար. երգ.։)
cf. Պաղիմ.
· Calfa
Սառնացեալ ազգամութեամբն, եւ ոչ բնաւ ջերմանայ աստուածային սիրովն։ Սառնացեալ ի սիրոյ աստուծոյ։ Մեղօք սառնացեալ վայր։ Որք սառնացեալ են ի գթոյ, եւ բորբոքեալ բարկութեամբ. (Լմբ. ժղ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. յայտն.։)
congelation;
կէտ սառման, freezing point.
· Calfa
Բա՛րձ զսառումն սիրոյն, եւ զհրային ջերմութիւն ազուական ախտին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)
to increase in force, in intensity, to be strengthened by, increased, to grow;
to be enraged, very angry;
— մարտին, to become exasperated, to grow most ferocious;
—նայր հրաման թագաւորին, the king's order was pressing.
· Calfa
Սաստկանայր գործ դառնութեան պատերազմին։ Սաստկացեալ ի նա աստուածային սիրոյն ջերմութիւնն. (Եղիշ. ՟Ը։ Իգն.։)
devilish, satanical, diabolical.
· Calfa
Սատանայական իսկ անկողին է ի թշնամուս եւ ի բամբասանս ջերանիլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)
horror, great fear, trembling, shuddering, terror, dread, dismay, fright, apprehension;
— հերաց, bristling up of the hair;
դողումն եւ — կալաւ զբանակն, a panic spread through the army;
— պատահեաց ինձ, I was seized with horror;
— ածել, բերել, to terrify, to strike with horror, to make one's hair stand on end.
· Calfa
Լինի երկիւղ ըստ սոսկման իմն (այսինքն դողման ցրտութեամբ), ջերմութեանն ամենայնի ընթացելոյ ի սիրտն. (Նիւս. բն.։)
usual, common, ordinary, customary, habitual, familiar.
· Calfa
Յարեաւ ինձ պատերազմ, սովորական սերելեաց իմոց ջերմութիւն ի ներքուստ, եւ անսովորական ատելեաց ցրտութիւն արտաքուստ. (Արշ.։)
the being usual;
the becoming habitual.
· Calfa
Յայլայլեալ զգայութեանն ի ջերմութեանցն (որպէս գինւոյ՝) զայսպիսի սովորականութիւն ի մեզ օրինադրէ գործ ինչ լինել. (Եղիշ. հոգ.։)
full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.
· Calfa
of wet or moist nature.
· Calfa
Արիստոտէլ երկուս սեռս ասաց գոլ օդոյ, է ինչ՝ որ տամկատեսակ, որ ի գոլորշոյ ջրոյ, եւ է ինչ ծխատեսակ՝ որ ի շիջմանէ հրոյ. (եւ զծխատեսակն՝ ջերմն գոլ. իսկ զտամկատեսակն՝ ուրանօր ծնանին՝ ջերմ եւ զնա, իսկ յառաջեալ ըստ մասին՝ ցրտանայ. Նիւս. բն.։)
humidity, moisture, dampness.
· Calfa
Հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգական՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւն։ Զցամաքն եւ զանմասն ի տամկութենէ. (Եզնիկ.։ Գէ. ես.։)
cup, mug;
bowl, basin;
vat, trough;
tub, bucket, wash-tub or lye-tub;
basket;
— խմորոյ, kneading-trough, hutch;
— խնկոց, bed of spices;
cf. Խնկանոց;
— որմածուաց, hod, tray;
layer, slip, offset;
vine-branch, vine-shoot.
· Calfa
Առեալ զտաշտ եւ զսափոր։ Ելից զտաշտն ջերմ ջրով, եւ անուշահոտ ծաղկովք, եւ լուաց զոտս ծերոյն. (Վրք. հց. ՟Թ։)
hindering, obstructive.
· Calfa
Ի գերեզման իջեր խափանիչ մահու. (Շար.։)
that butts, clashes
· Calfa
զայս եղջիւր խեթիչ մոլի գոռոզին յեսանեալ սրեցեր։ Խեթկիչ եղջերօք. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)
s. anat. cerebellum, coats of the brains, meninges.
· Calfa
ամբարձեալ գոլորշի սաստիկ ի խելապատակն՝ յեղափոխէր զնա ի մտաց։ Սակս գլխոյդ քոյ ջերմութեան, եւ խելապատակիդ զովութեան. (Մագ. ՟Կ՟Ղ. ՟Ձ՟Դ։)
brick, tile;
pottery, earthen-ware, crockery;
porcelain, China-ware, Wedgewood-ware;
potsherd, fragment of earthen-ware;
fish-shell;
shell, conch;
—ք, pottery;
Wedgewood-ware, Wedgewood-manufactory;
earthen, delft;
զ— կարկատել, to beat the air, to pound the water.
· Calfa
Սուր խեցեաւ քերեցին։ Խեցեաւ փոխանակ եղջեր ամենայն մարմին նոցա քերեալ լինէր. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ը.։)
knock, blow;
obstacle, hinderance, impediment;
fraud, cheat;
hate, ill will, aversion;
jealousy;
remorse, scruple;
pain, affliction, grief;
doubt, distrust, apprehension;
gripes, colic;
— եւ խութ ընդ ոտն անկանել, to trip up, to oppose, to obstruct, to embarrass;
խեթիւ հայել՝ տեսանել, to look daggers, to look grim, to scowl;
խեթիւ հայել արեգական, to sunburn, to tan, to freckle, to brown.
· Calfa
Հայցէ զքեզ տէր ջերմամբ եւ սարսռով, եւ խեթիւք. (Օր. ԻԸ. 22.) յն. ἑρεθισμός irritatio, rosio. ԽԷԹ 2 ա. cf. ԽԵԹ, կամ ԽԵԴ։
bold, courageous, brave, manly, spirited, haughty.
· Calfa
Վասն ջերմեռանդ սիրոյն, եւ խիզախ հաւատոյն. (Երզն. մտթ.։)
care, cure, ins pection, guardianship.
· Calfa
Որպէս որք զմարմնոյն ախտանան, խնամածութեան դէմս զգեցեալ՝ զվիշտսն աղերսիւ մրմնջեր (սատանայ ի բերանոյ կնոջ յոբայ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)
east-wind;
east-side;
shady place between mountains, cool & moist valley.
· Calfa
Ագռաւուց ի ծմակաց վաղագոյն ի ջերին տեղիս գնալոյ. (Եզնիկ.։)
to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.
· Calfa
Յազգի ազգի հոգս զառածեալ ծնգիցին։ Չարաց ի արմատականսն ծնգել։ Որ յայնպիսի ցաւս ծնգիցին։ Ո՞ ծնգի. որ խանտայցէ. ընդ այլոց բարիսն, թէ որ ուրախակից լեալ խնդասցէ։ Եւ մեք ի նմին ջերման ծնկիմք։ Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ չմնալիս։ Հալեալ ծնկեալ. եւ այլն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)
genitor, parent;
engendering;
prolific, productive, fruitful.
· Calfa
Ցրտութիւնն անծին է. (իսկ չափաւորապէս ջերմն՝ ծննդագործ. Մաքս. ի դիոն.։)
s. bot. serpillum, wild thyme.
· Calfa
ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.
s. bot. lemon thyme.
· Calfa
ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.
s. bot. garden thyme.
· Calfa
ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.
to mute, to guano, to dung as burds;
— ձկանց, to spawn.
· Calfa
Ծրտէին ձագքն ջերմաջերմ յաչս իմ. (Տոբ. ՟Բ. 18։)
drop;
— մի, a —, a little;
— մի ջրոյ, a — of water;
— մի քուն, a nap, short sleep.
· Calfa
Զջերմագոյն կաթս արտասուաց հեղուլ. (Կլիմաք.։)
to be changed into milk.
· Calfa
Սկիզբն մարդկութեանս ջուր է ... ապա մեկնեալ ի ջերմութենէ սրտին՝ կաթնանայ. որ տուեալ լինի մանկանց ի կերակուր. (Բրսղ. մրկ.։)
acceptance;
capacity, reach;
participation;
capacity;
— ջերմութեան, heating -.
· Calfa
vase, vessel, receptacle;
recipient, reservoir;
asylum, refuge, shelter;
well, tank, cistern;
— օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.
· Calfa
to twist, to wring the neck.
· Calfa
Սա զերկուց ցլուց վայրենեաց միով ձեռամբ կալեալ զեղջերէն՝ թափեաց, հանդերձ ընդվզեալ ջախջախմամբ. (Խոր. ՟Բ. 76։)
cf. Զգուշութիւն.
· Calfa
Գուցէ նեղեալ ի սառամանեաց լճին՝ դիմեն ի ջերմութիւն բաղանեացն, եւ վրիպեսցեն ի զգուշանացն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
to heap, to overflow.
· Calfa
Բարեխառն եւ ջերին օդով զծովն զեղուցանէր. (Երզն. մտթ.։)