Definitions containing the research ջեր : 657 results

Տակռիճ

cf. Տակռիչ.

· Calfa

NBHL (1)

Արեգական ջերմութիւնն այրէ զանտառացն տակռիճքն։ Ի ձեանէ զօրանան տակռիճքն. բուսոց։ Չէ՛ պարտ ի վերայ տակռ չոյն ածել զաղբն, զի չորցնէ զտակռիճքն. (Վստկ.։)


Սէրոնսիրտ

s.

gentle breeze.

· Calfa

NBHL (1)

(լծ. ընդ ջերին). որպէս թէ Զովացուցիչ սրտի. Սիւգ. մեղմ օդ զովարար՝ իջուցիչ եղեման. պարզ.


Սիրայորդոր

adj.

lovingly persuading;
exhorting by love.

· Calfa

NBHL (1)

Սիրայորդոր ջերմութեամբ դեղապարելով . (Ի գիրս խոսր.։)


Սկալիմ

vn.

to open in chinks, to split, to gape, to crack.

· Calfa

NBHL (1)

Եղջուրք եղջերուաց՝ մինչդեռ փափուկքն են, սկալեալ լինի իբր ճայրոտութեամբ յարեգակնային տապոյն, որպէս կաւ բրտի ի հրոյ. (Փիլ. լիւս.։)


Սկի, կւոյ

s.

cup, bowl;
chalice.

· Calfa

NBHL (1)

Մատուցանեն սկիով (կամ սկւով) եղ եւ խօտոր խստագոյն ջերման. (Մագ. ՟Ի՟Ը։)


Սղոցեղջիւր

adj.

having saw-shaped horns.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ կամիցի՞ քեզ միեղջերուն ծառեայ. սիմաքոս սղոցեղջիւր ասէ. (Պիտառ.։)


Սնակուշտ, կշտի

s.

side, loin, flank.

· Calfa

NBHL (1)

Կամէր սրով հարկանել զսնակուշտ եղջերուին. (Ճ. ՟Բ.։)


Ստագոյ

adj.

not existing, fancied, imaginary, chimerical.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է զեթէ է՞ն խնդրել ի ստագոյին, որ է եղջերուաքաղն. (Լծ. սահմ.։)


Ստածումն, ման

s.

cf. Տածումն.

· Calfa

NBHL (1)

Եւ այս բաւական է ստածումս միօրեայ ջերմանն. (Մխ. բժիշկ.։)


Ստերջ, ի, ոյ

adj.

sterile.

· Calfa

NBHL (1)

Ի ձմերան ստերջ են ամպք (ի ջերմութենէ), վասն որոյ եւ ոչ ձայն կարեն արձակել. իսկ ի գարնանային ժամանակի յղանան զհարստութիւնն. (Շիր.։)


Վանգ

cf. Վանկ.

· Calfa

NBHL (1)

Գոչմունք փողոց, եւ հնչմունք եղջերաց, վանգիւք սրնգաց, եւ հեշտալուր քնարաց. (Արծր. ՟Է. 3։)


Վանգիւն

s.

sound of the flute.

· Calfa

NBHL (1)

Հնչմունք եղջերաց, վանգիւք սրնգաց եւ հեշտլուր քնարաց. (Արծր. ՟Ե. 13. (ա՛յլ ձ. վանգիւք)։)


Վատթար, աց

adj.

bad, wicked, low, vile, base, contemptible, ignoble, degenerate, unworthy, puny, sorry;
cowardly.

· Calfa

NBHL (1)

Սա է վատթարի (այսինքն քան զվատթարն) լաւագոյն։ Ոմն մարդ լինի ջերմ եւ ցուրտ, եւ վատթար՝ եւ առաքինի. (Արիստ. ստորոգ.։)


Սառիմ, եցայ

vn.

to freeze, to be frozen, to glaciate, to congeal;
— պտղոց, ծաղկանց, to be frost-bitten, nipped by the frost

· Calfa

NBHL (1)

Հիւսիս հեռի է յարեգական ջերմութենէ, եւ վասն այնորիկ սառեալ է։ Սառեալ են մեզօք. (Նար. երգ.։)


Սառնանամ, ացայ

vn.

cf. Պաղիմ.

· Calfa

NBHL (1)

Սառնացեալ ազգամութեամբն, եւ ոչ բնաւ ջերմանայ աստուածային սիրովն։ Սառնացեալ ի սիրոյ աստուծոյ։ Մեղօք սառնացեալ վայր։ Որք սառնացեալ են ի գթոյ, եւ բորբոքեալ բարկութեամբ. (Լմբ. ժղ. Լմբ. պտրգ. Լմբ. յայտն.։)


Սառնասառոյց

adj.

extremely cold, freezing, glacial, icy, chilling.

· Calfa


Սառումն, ման

s.

congelation;
կէտ սառման, freezing point.

· Calfa

NBHL (1)

Բա՛րձ զսառումն սիրոյն, եւ զհրային ջերմութիւն ազուական ախտին. (Նար. ՟Ղ՟Ա։)


Սաստկանամ, ացայ

vn.

to increase in force, in intensity, to be strengthened by, increased, to grow;
to be enraged, very angry;
— մարտին, to become exasperated, to grow most ferocious;
—նայր հրաման թագաւորին, the king's order was pressing.

· Calfa

NBHL (1)

Սաստկանայր գործ դառնութեան պատերազմին։ Սաստկացեալ ի նա աստուածային սիրոյն ջերմութիւնն. (Եղիշ. ՟Ը։ Իգն.։)


Սատանայական, ի, աց

adj.

devilish, satanical, diabolical.

· Calfa

NBHL (1)

Սատանայական իսկ անկողին է ի թշնամուս եւ ի բամբասանս ջերանիլ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 26։)


Սոսկումն, ման

s.

horror, great fear, trembling, shuddering, terror, dread, dismay, fright, apprehension;
— հերաց, bristling up of the hair;
դողումն եւ — կալաւ զբանակն, a panic spread through the army;
— պատահեաց ինձ, I was seized with horror;
— ածել, բերել, to terrify, to strike with horror, to make one's hair stand on end.

· Calfa

NBHL (1)

Լինի երկիւղ ըստ սոսկման իմն (այսինքն դողման ցրտութեամբ), ջերմութեանն ամենայնի ընթացելոյ ի սիրտն. (Նիւս. բն.։)


Սովորական, ի, աց

adj.

usual, common, ordinary, customary, habitual, familiar.

· Calfa

NBHL (1)

Յարեաւ ինձ պատերազմ, սովորական սերելեաց իմոց ջերմութիւն ի ներքուստ, եւ անսովորական ատելեաց ցրտութիւն արտաքուստ. (Արշ.։)


Սովորականութիւն, ութեան

s.

the being usual;
the becoming habitual.

· Calfa

NBHL (1)

Յայլայլեալ զգայութեանն ի ջերմութեանցն (որպէս գինւոյ՝) զայսպիսի սովորականութիւն ի մեզ օրինադրէ գործ ինչ լինել. (Եղիշ. հոգ.։)


Շնորհալից

adj.

full of grace, most graceful;
gracious, handsome, fine, beautiful, charming, genteel, fair.

· Calfa


Տամկատեսակ

adj.

of wet or moist nature.

· Calfa

NBHL (1)

Արիստոտէլ երկուս սեռս ասաց գոլ օդոյ, է ինչ՝ որ տամկատեսակ, որ ի գոլորշոյ ջրոյ, եւ է ինչ ծխատեսակ՝ որ ի շիջմանէ հրոյ. (եւ զծխատեսակն՝ ջերմն գոլ. իսկ զտամկատեսակն՝ ուրանօր ծնանին՝ ջերմ եւ զնա, իսկ յառաջեալ ըստ մասին՝ ցրտանայ. Նիւս. բն.։)


Տամկութիւն, ութեան

s.

humidity, moisture, dampness.

· Calfa

NBHL (1)

Հասեալ ջերմութեան ճառագայթից արեգական՝ շքթեցուցանէ ի բաց զտամկութիւն։ Զցամաքն եւ զանմասն ի տամկութենէ. (Եզնիկ.։ Գէ. ես.։)


Տաշտ, ից

s. bot.

cup, mug;
bowl, basin;
vat, trough;
tub, bucket, wash-tub or lye-tub;
basket;
— խմորոյ, kneading-trough, hutch;
— խնկոց, bed of spices;
cf. Խնկանոց;
— որմածուաց, hod, tray;
layer, slip, offset;
vine-branch, vine-shoot.

· Calfa

NBHL (1)

Առեալ զտաշտ եւ զսափոր։ Ելից զտաշտն ջերմ ջրով, եւ անուշահոտ ծաղկովք, եւ լուաց զոտս ծերոյն. (Վրք. հց. ՟Թ։)


Տապագին

adj.

very hot, burning, ardent, scorching.

· Calfa


Խափանիչ, չի, չաց

adj.

hindering, obstructive.

· Calfa

NBHL (1)

Ի գերեզման իջեր խափանիչ մահու. (Շար.։)


Խեթկիչ

adj.

that butts, clashes

· Calfa

NBHL (1)

զայս եղջիւր խեթիչ մոլի գոռոզին յեսանեալ սրեցեր։ Խեթկիչ եղջերօք. (Նար. ՟Ղ՟Բ. եւ Նար. խչ.։)


Խելապատակ, աց

s. anat. cerebellum, coats of the brains, meninges.

· Calfa

NBHL (1)

ամբարձեալ գոլորշի սաստիկ ի խելապատակն՝ յեղափոխէր զնա ի մտաց։ Սակս գլխոյդ քոյ ջերմութեան, եւ խելապատակիդ զովութեան. (Մագ. ՟Կ՟Ղ. ՟Ձ՟Դ։)


Խեցի, եցւոյ, եցեաց

s. adj.

brick, tile;
pottery, earthen-ware, crockery;
porcelain, China-ware, Wedgewood-ware;
potsherd, fragment of earthen-ware;
fish-shell;
shell, conch;
—ք, pottery;
Wedgewood-ware, Wedgewood-manufactory;
earthen, delft;
զ— կարկատել, to beat the air, to pound the water.

· Calfa

NBHL (1)

Սուր խեցեաւ քերեցին։ Խեցեաւ փոխանակ եղջեր ամենայն մարմին նոցա քերեալ լինէր. (Հ=Յ. յնվր. ՟Ը.։)


Խէթ, խեթի, խիթի

s.

knock, blow;
obstacle, hinderance, impediment;
fraud, cheat;
hate, ill will, aversion;
jealousy;
remorse, scruple;
pain, affliction, grief;
doubt, distrust, apprehension;
gripes, colic;
— եւ խութ ընդ ոտն անկանել, to trip up, to oppose, to obstruct, to embarrass;
խեթիւ հայել՝ տեսանել, to look daggers, to look grim, to scowl;
խեթիւ հայել արեգական, to sunburn, to tan, to freckle, to brown.

· Calfa

NBHL (1)

Հայցէ զքեզ տէր ջերմամբ եւ սարսռով, եւ խեթիւք. (Օր. ԻԸ. 22.) յն. ἑρεθισμός irritatio, rosio. ԽԷԹ 2 ա. cf. ԽԵԹ, կամ ԽԵԴ։


Խիզախ

adj.

bold, courageous, brave, manly, spirited, haughty.

· Calfa

NBHL (1)

Վասն ջերմեռանդ սիրոյն, եւ խիզախ հաւատոյն. (Երզն. մտթ.։)


Խմեմ, եցի

va.

to drink;
to imbibe, to suck up, to absorb.

· Calfa


Խնամածութիւն, ութեան

s.

care, cure, ins pection, guardianship.

· Calfa

NBHL (1)

Որպէս որք զմարմնոյն ախտանան, խնամածութեան դէմս զգեցեալ՝ զվիշտսն աղերսիւ մրմնջեր (սատանայ ի բերանոյ կնոջ յոբայ). (Ոսկ. մ. ՟Ա. 13։)


Ծմակ, աց

s.

east-wind;
east-side;
shady place between mountains, cool & moist valley.

· Calfa

NBHL (1)

Ագռաւուց ի ծմակաց վաղագոյն ի ջերին տեղիս գնալոյ. (Եզնիկ.։)


Ծնկեմ, եցի

va.

to exhaust, to tire out;
to depress, to overdo;
tomortify, to emaciate, to weaken, to make lean.

· Calfa

NBHL (1)

Յազգի ազգի հոգս զառածեալ ծնգիցին։ Չարաց ի արմատականսն ծնգել։ Որ յայնպիսի ցաւս ծնգիցին։ Ո՞ ծնգի. որ խանտայցէ. ընդ այլոց բարիսն, թէ որ ուրախակից լեալ խնդասցէ։ Եւ մեք ի նմին ջերման ծնկիմք։ Զի՞ այնչափ ծնգիցիմք ընդ չկայսս եւ չմնալիս։ Հալեալ ծնկեալ. եւ այլն. (Ոսկ. մտթ.։ Ոսկ. եփես. եւ այլն։)


Ծննդագործ, աց

s. adj.

genitor, parent;
engendering;
prolific, productive, fruitful.

· Calfa

NBHL (1)

Ցրտութիւնն անծին է. (իսկ չափաւորապէս ջերմն՝ ծննդագործ. Մաքս. ի դիոն.։)


Ծոթոր, ոյ

s. bot. serpillum, wild thyme.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.


Ծոթորին, որնոյ

s. bot. lemon thyme.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.


Ծոթրին, րնոյ

s. bot. garden thyme.

· Calfa

NBHL (1)

ԾՈԹՈՐ որ եւ ԾՈԹՈՐԻՆ, կամ ԾՈԹՐԻՆ, կամ ԾՈԹՈՐՈՒՆ. սեռ. ծոթրնոյ. ծոթորնոյ. ἑπίθυμον, θύμον, ἔρπυλον thymus, serpyllum եւ այլն. Ազգ զոպայի, բոյս մանրատերեւ՝ գեղեցկափունջ՝ անուշահոտ, ջերմ կծուահամ, եւ այն կրկին եւ երեքկին տեսակաւ. տե՛ս եւ ԶՈՒՐԱԿ, եկ ԹԻՒՄԱՅ.


Ծրտեմ, եցի

va.

to mute, to guano, to dung as burds;
— ձկանց, to spawn.

· Calfa

NBHL (1)

Ծրտէին ձագքն ջերմաջերմ յաչս իմ. (Տոբ. ՟Բ. 18։)


Կաթ, ից

s.

drop;
— մի, a —, a little;
— մի ջրոյ, a — of water;
— մի քուն, a nap, short sleep.

· Calfa

NBHL (1)

Զջերմագոյն կաթս արտասուաց հեղուլ. (Կլիմաք.։)


Կաթնանամ, ացայ

vn.

to be changed into milk.

· Calfa

NBHL (1)

Սկիզբն մարդկութեանս ջուր է ... ապա մեկնեալ ի ջերմութենէ սրտին՝ կաթնանայ. որ տուեալ լինի մանկանց ի կերակուր. (Բրսղ. մրկ.։)


Կաթուած, ոց

s.

dropping, trickling;
drop;
apoplexy.

· Calfa


Ընդունակութիւն, ութեան

s. chem.

acceptance;
capacity, reach;
participation;
capacity;
— ջերմութեան, heating -.

· Calfa


Ընդունարան, աց

s. mech.

vase, vessel, receptacle;
recipient, reservoir;
asylum, refuge, shelter;
well, tank, cistern;
— օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.

· Calfa


Ընդվզեմ, եցի

va.

to twist, to wring the neck.

· Calfa

NBHL (1)

Սա զերկուց ցլուց վայրենեաց միով ձեռամբ կալեալ զեղջերէն՝ թափեաց, հանդերձ ընդվզեալ ջախջախմամբ. (Խոր. ՟Բ. 76։)


Զգուշանք

s.

cf. Զգուշութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Գուցէ նեղեալ ի սառամանեաց լճին՝ դիմեն ի ջերմութիւն բաղանեացն, եւ վրիպեսցեն ի զգուշանացն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Զեղուցանեմ, ուցի

va.

to heap, to overflow.

· Calfa

NBHL (1)

Բարեխառն եւ ջերին օդով զծովն զեղուցանէր. (Երզն. մտթ.։)