curled, frizzled, adomed with curls.
Հեր գլխոյ նորա թխակերպ՝ գանգուրագեղ գիսաւորութեամբ. (Արծր. ՟Ե. 1։)
curled, frizzled;
whose hair is curled.
Այ գերագոյն գըլուխ գանգրահեր՝ խոնարհեցար որպէս մեռելոյ. (Գանձ.։)
to cudgel, to scourge, to whip, to thump, to beat.
τύπτω Percutio, verberibus indigne afficio, caedo Գան հարկանել. ձաղկել. խոշտանգել. չարչարել. հարկանել. բախել. ծեծել, զարնել. տէօյմէք, տայագ աթմագ, քէօթէկ պասմագ.
Ի խոշտանգանս տագնապի գանէին (կամ ի խոշտանգանս գանի տագնապէին). ( ՟Բ Մակ. ՟Է. 1։)
Զայրացեալ գանէ զնա սաստկապէս. (Խոր. ՟Բ. 60։)
Պատժեալ գանիմք յաստուծոցն. (Փարպ.։)
Որպէս զհայր գանեցի զձեզ, եւ որպէս զտէր պատժեցի. (Լմբ. մաղաք.։)
ԳԱՆԵԼ. πλήσσω Pungo Ձաղել. թշնամանել. պատուհասել կշտամբանօք. կծանել. յամօթ առնել. զզուել. (յորմէ ռմկ. գանիլ ՝ է զզուիլ) այըպլամագ, ազարլամագ.
Հանգնէր զնոսա, եւ գանէր բովանդակ։ Քանզի գիտէր զի այն ուժգնապէս գանէր զնոսա, եւ խոց դնէր առաւելապէս. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 11։)
peculator, cutpurse, pick-pocket.
βαλαντιοτόμος, βαλαντιητόμος Sector crumenarum, saccularius Գող, որ հատանէ կամ կողոպտէ զգանձս, եւ զքսակս. (յն. քսակահատ. եան քէսիճի, քեսիճի, խըրսըզ.
Գերեզմանակրկիտք, գանձահատք։ Գանձակողոպուտ եւ գանձահատս կոչեմ զայնոսիկ, թէպէտեւ ոչ զգանձանակս հատանիցէ, զի առցէ ոսկի. (Ոսկ. յհ. ՟Թ. 12։)
treasure, treasury;
casket, chest, box (where in money is put).
Պարտ է զբանից գանձատուն պահել առաւել քան զընչից. (Ոսկիփոր.։)
cf. Գանձատուն.
ζάκχον Cella, θησαύρισμα repositorium Գանձատուն. տեղի պահեստի ընչից եւ մեծագին իրաց. գանձանակ. գանձ. մթերք. քսակ. սենեակ. շտեմարան. խազինէ, մախզէն, ամպար. եբր. կանզագ.
Հասարակաց պիտոյիցս գանձարան (հուր, եւ ջուր). (Պիսիդ.։)
Գանձ եւ կարասի բազում ի գանձարանս ամրոցին պահիւր։ Զգաղթ ընտանեաց իւրայոցն եւ զկապուտն գանձարանաց. (Յհ. կթ.։)
Գանձարան իմաստութեան, կամ կենաց պարգեւաց, կուսութեան. եւ այլն. (Մագ. կը։ Նար.։ Ճ. ՟Ժ.։)
Յիշողական պելացս՝ գանձարան միշտ ազդմանց քոց լիցի. (Մխ. աղօթ.։)
Գանձ գրիգորի աստուածաբանին, ի գծողէ այսմ գանձարանիս՝ յանմիտ կարապետէ բաղիշեցոյ. այսինքն ի շարագրողէ. զի սկզբնատառքն յօդեն զանուն իւր. (Գանձ.։)
to treasure up, to hoard, to amass treasures;
to lay up in a trunk;
to pocket.
θησαυρίζω Thesaurizo, thesaurum congero Ամբարել զգանձս. մթերել, ժողովել, պահել զինչս, եւ նմանութեամբ զամենայն ինչ՝ բարի կամ չար. գանծել. դիզել. խազնէ՝ մալ եըզմագ, սագմալագ.
Գանձել զարծաթ եւ զոսկի. անձանց զչարիս. ուղղոց զփրկուի։ Գանձես անձին քում բարկութիւն։ Գանձի արդարոց՝ մեծութիւն ամբարշտաց։ Գանձս բարիս գանձեսցես քեզ յաւուրն կենաց քոց։ Մի գանձէք ձեզ գանձս յերկրի։ Ոչ պարտին որդիք հարց գանձել, այլ հարք որդւոց։ Իբրեւ զհուր գանձեցէք աւուրցն յետնոց։ Եւ այժմ երկինք եւ երկիր նովին բանիւ գանձեալ են, հրոյ պահեալք, եւ այլն։
bastinade;
torment.
Մինչ զի անհնար համարեալ զառ ի մարդ կանէ հարուածս այսպիսի իմն գանումն տանջանաց գործել. (Աթ. անտ.)
cage, park;
menagery;
den, haunt;
prison;
դնել ի —, to shut up in a cage.
Ելին կամ արձակեցան ի գառագղէ։ Մտին կամ դարձան ի գառագիղ, ի գառագեղ, ի գառագեաւղն. (ՃՃ. ստէպ։)
to imprison.
Զբելիար կապեալ, եւ գառագեղեղեալ. (Գանձ.։)
to stretch on the ground, to lay down.
κοιμίζω Cubare facio Տալ գառիլ, պառակիլ. կողմնեցուցանել. պառկեցնել. եաթրմագ.
Չափեաց զնոսա պարանօք, եւ գառացոյց զնոսա յերկիր. (՟Բ. Թագ. ՟Ը. 2.)
dressed in lambskins;
hypocritical.
Զգոյշ լերուք ի գառնազգեստ առնէ, եւ ի նորա աղանդագործ պղծուէ. (Ոսկիփոր.։)
belonging to the pascal lamb;
immolation of the pascal lamb, Easter.
ԳԱՌՆԱԶԵՆ. գ. ԳԱՌՆԱԶԵՆՈՒԹԻՒՆ. Զենումն զատկական գառին. պասեք.
Մեծին մովսէսի հրամայէ աստուած առնել յեգիպտոս ի չորեքտասանն նիսան գառնազեն. (Տօմար.։)
plantain.
ἁρνόγλωσσον Plantago Ազգ ջղախոտի մանրատերեւ. գառնլեզու. սինիրլի եափրագ, լիսան իւլ համլ, զուպան կոսպան։ (Բժշկարան.։)
to become like a lamb.
Որպէս թէ ձայնն գառնացաւ, սնաւ, եւ եղեւ արու տարեւոր. (Վրդն. ծն.։)
cornel.
κρανεία, κρανία Cornus. Տունկ՝ որ բերէ զպտուղ կարմիր եւ թթու զովացուցիչ. այն է հոն. զողալ. չում. խըզըլճըխ, գըզըլճըգ աղաճը. (յն. գռանիա, որպէս թէ գագաթական. գուցէ եւ ի մեզ՝ որպէս գագաթավարս)
Գավարսից պտուղ ճաշակս գղտորահամս ունի. (Վեցօր. ՟Ե։ Այլ է եւ ԳԱՒԱՐՍ։)
theorbo.
ԳԱՎԻՆ որ եւ ԳԱՒԻԿ, կամ ԳԱՒԿԱՅ. cf. ՎԻՆ. Ազդ քնարի. որպէս յն. կիթառ. κιθάρα
cf. Գարգափումն.
Կոր. ծուռ. թիւր. (արմատ բառիցս՝ խանգար, խելագար, ցաւագար. պ. կէր, կէրա. թ. կէրի, էկրի. յն. ղօրիէս. լտ. գուռվուս, թօռվուս) Ուստի ԳԱՐ կամ Ի ԳԱՐ ՀԱՅԵԼ, է Խոժոռ նայել, կամ ընդ ակամբ. ծուռ նայիլ. էյրի պագմագ.
Զեղջ եւ ապաշավ լինիցի առ ի գար հայելոյ իւր յուղիղ յարարածսն, զոր աղաւաղեալ կամակորիցէ. (Եզնիկ.։)
orgeat, beer;
հանել, յօրինել զ—, to brew, to make beer.
ԳԱՐԵՋՈՒՐ կամ ԳԱՐԷՋՈՒՐ. Ջուր գարւոյ. գարիի ջուր. արփա սույու, կէվապ.
Ի գարէջուր անդր՝ զոր ըմպէր. (Ճ. ՟Բ.։)
Գարեջուր խմէ սպիտակ շաքարով. (Մխ. բժիշկ.։)
vernal, spring;
spring.
ԳԱՐՆԱՅԻՆ կամ ԳԱՐՆԱՆԱՅԻՆ ԳԱՐՆԱՅՆԻ կամ ԳԱՐՆԱՆԻ. ἕαρ (ἑάροσ) Ver, (veris), ἑαρινός, -ον Vernus, vernalis, -le Գարուն, եւ Որ ինչ սեպհական է գարնան. պահար, պահարի. ըստ առաջնոյն ասի.
Ժամանակ ծաղկոցաց գարնանւոյն օդոյ շնչմանց։ Զաւուրս գարնանայնոյն. (Փարպ.։)
Զաւուրս գարնանային ամսոյն. (Փարպ.։)
Որպէս ծաղիկս գարնանայեաց՝ սուրբքն ներկան ի չարչարանաց. իբր գարնայնոց։
cf. Գարնային. of or belonging to spring.
ԳԱՐՆԱՅՆԻ, կամ նոյ, կամ նանի, կամ նեաց. մ. Ի գարնան. κατὰ τὸ ἕαρ Vere պահարըն.
stinking, fetid;
stink;
stinkingly.
Գարշահոտ պղծութիւն. (Շ. թղթ.։)
Յորմէ վիժեալ թոյնք վիշապին, եւ գարշահոտ մահաբերին. (Յիսուս որդի.։)
ԳԱՐՇԱՀՈՏ ոյ. գ. Գարշ հոտ. պէտ գօգու.
to be execrable;
to soil one's self.
βδελύσσομαι, μολύνομαι Coinquinor, polluor Պղծիլ. աղտեղանալ մարմնով կամ հոգւով. ապականիլ. խառնակիլ. մէքրուհ օլմագ, մուրտարլանմագ.
Արարածս ամենայն գարշանայր ի կռապաշտութիւնէ. (Ոսկ. պետր. եւ Ոսկ. եղ.։)
Շնութեամբն գարշանալ։ Ընդ քեռս գարշանային. (Սարգ. յհ. ՟Զ։ եւ Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Թ։)
execration, abomination, horrour;
stain.
Գարշանս համարեցան զպղծութիւն քեռն իւրեանց. յն. գարշեցան. (Յուդթ. ՟Թ. 3։)
Թէպէտեւ թագաւորի դուստր իցէ, չեն գարշանք այնպիսում (բանջարավաճառի) կին տալ. (Ոսկ. կող. ՟Ժ՟Բ։)
execrable, abominable, detestable;
deformed, ugly, frightful, slovenly, dirty, filthy, fetid, loathsome, bad, base, infamous.
βδέλυγμα Abominatio Խորշելի. զզուելի. տաղտկալի. գարշ. զազիր. պիղծ. մէքրուհ, մուրտար, մէնֆուր. մանաւանդ Իր գարշ կամ ի գարշութիւն համարեալ. գարշանք. (եբր. թէօպա)
Գարշելի է եգիպտացւոց ամենայն հովիւ խաշանց։ Եթէ զոհիցեմք զգարշելիս եգիպտացւոցդ առաջի նոցա, քարկոծ առնեն զմեզ։ Գարշելի է տեառն այ քում։ Եւ մի տանիցես զգարշելին (այսինքն զկուռս) ի տուն քո։ Աստարտայ գարշելւոյ սիդոնացւոց, եւ մեղքոմայ գարշելոյ որդւոցն ամոնայ. (եբր. դից կամ չայ. եւ այլն։)
Լի եմ ամենայն գարշելեօք. այսինքն պղծութեամբք. (Վրք. հց. ՟Բ։)
cf. Գարշիմ.
Գարշ համարել. խորշիլ իբրեւ ի պղծութենէ. յն. Տաղտկանալ. προσοχθύζω
Գարշելով գարշեսցես, եւ պղծելով պղծեսցես զնոսա. (Օր. ՟Ե. 26։) cf. ԳԱՐՇԻՄ.
to cause to abhor;
to abhor, to detest;
to make execrable.
βδελύσσομαι Abominor եւ μιαίνω inquino, foedo Գարշելի համարել, այսինքն գարշիլ, խորշիլ իբրեւ ի պղծոյ. ընդ պիղծս գրել. կամ գարշելի կացուցանել. զզուելի առնել. պղծել. աղտեղել. իքրահ եթտիրմէք, մուրտար սայմագ, մուրտարլամագ.
Գարշեցուցանէին եգիպտացիքն զորդիսն իսրայէլի. (Ել. ՟Ա. 13։)
Գարշեցուսցես զկուռսն զարծաթապատս. (Ես. ՟Լ. 22։ Տես եւ Օր. ՟Ի՟Գ. 7։ Սղ. ճե. 40։ Ամովս. ՟Զ. 8։)
Զիս գարշեցուցեալ (բան սաղմոսին) հանապազ խայտառակէ. (Նար. կ.։)
that causes to abhor;
that abhors, detests.
Իբր Գարշ համարօղ, զզուօղ. որպէս յն. βδελυσσόμενος Abominans, qui execratur
Եւ իբր Զզուեցուցիչ. գարշելի. որպէս յն. βδελικός Execrabilis
to abhor, to abominate, to detest, to hate.
βδελύσσομαι, μυσάττομαι Abominor, detestor, aversor, fastidio Յետս քարշիլ՝ իբրեւ ի գիշոյ, կամ խորշիլ. զզուիլ. տաղտկալ. նողկալ՝ գարշ եւ պիղծ համարելով. գանիլ. իյրէնմէք, իսթիքրահ՝ մէքրուհ դութմագ, իքրահ էթմէք.
Գարշիմ ի սմանէ որպէս ի կապերտէ։ Գարշեցայ ի նոցանէ։ Գարշեցան յինէն։ Յամենայն կերակրոց գարշէին սիրտք նոցա, եւ այլն։
Գարշեցան անձինք նոցա ի սեղանոյ նորա, որպէս եւ հարքն նոցա ի մանանայէ անտի. (Եփր. համաբ.։)
Մերթ որպէս կր. բայիս Գարշեմ. այսինքն Գարշանալ. զզուելի լինել. պղծիլ.
Ո՞վ ոք զազրացաւ, եւ ոչ ամաչեաց. ո՞վ ոք գարշեցաւ, եւ ոչ պատկառեաց։ Որպէս զգարշեցեալ, որպէս զխոտան գտեալ։ Խորտիկ խանգարեալ, ճաշակ գարշեցեալ. (Նար.։)
abomination, detestation, horrour, execration;
ugliness, deformity, the act of growing ugly;
dirt, filth, ordure, stain, nastiness, filthiness.
Որովայնն հաշեալ եւ հարեալ ընդ հարկաւոր պիտոյս գարշութեան խառն ի վայր վայթի. (իբր աղբիք. Յհ. կթ.։)
in the form of a rod.
Գաւազանաձեւ երեւեալ եգիպտական ազգին. (Շար.։)
that carries a'stiek or sceptre;
cf. Գաւազանակիր.
Դառն կշտամբութեան գաւազանաւոր գործավար։ Եւ անպատսպար գաւազանաւոր, հոգեզրահ շնորհիւ զինաւոր. (Նար. ՟Ծ՟Ե. եւ Նար. մծբ.։)
rhapsody.
Որպէս նիւթական թարգմանութիւն յն. բառիս՝ ῤαβδῳδία, ῤαψῳδία Rhapsodia, cantum cum virga in manu Երգ՝ գաւազան կամ ոստ ի ձեռին. որ եւ ի մեզ՝ Հագներգութիւն.
Հագներգութիւն ըստ հոռոմին լսի գաւազաներգութիւն. վասն զի սարդենի գաւազանաւ՝ պար գալով ապողոնի երգեն զհոմերական քերթածսն. (Մագ. քեր. եւ Երզն. քեր.։)
cf. Գաւառապետ.
provincial;
native.
ἑγχώριος, αὐτοχθόνος Indigena Սեպհական գաւառի. գաւառային. մանաւանդ Բնակիչ գաւառին. որ եւ ասի ԲՈՒՆ ԳԱՒԱՌԱԿԱՆ, ԲՆԱԿ. երկրցի. վիլայէթլի, եէրլն.
Գրեաց զիւր գաւառական պատմութիւնն. (Եւս. քր. ՟Ա։)
Գաւառական շրտումն հպարտութեան. (Փիլ. քհ. ՟Ա։)
of the same province, compatriot.
Գիտեն ամենայն գաւառակիցք նորա։ Եկեալ իւրովք գաւառակցօք. (Փարպ.։)
that dwells in a pit.
ԳԲԱՑԻ կամ ԳԲԵՑԻ. Բնակեալն ի գուբ (ճգնաւորն յովհաննէս)։ (Վրք. հց. եւ ժմ.) ըստ ձ։ (տպ. գբնեցի։)
cf. Գբացի.
ԳԲԱՑԻ կամ ԳԲԵՑԻ. Բնակեալն ի գուբ (ճգնաւորն յովհաննէս)։ (Վրք. հց. եւ ժմ.) ըստ ձ։ (տպ. գբնեցի։)
caresses, cajolery, flattery, endearments.
Ի մէջ դաստակաց ձեռաց որպէս զմանուկ զծերն հին աւուրց գգուանօք ընկալար. (Նար. կուս.։)
to caress, to cajole, to coax, to fondle, to flatter, to cocker, to dandle.
ἁγκαλίζω, ἁγκαλίζομαι, παρακαλέω Ulnis amplector, in ulnis gesto, recreo , τηθηνέω nutrio, foveo Ի գոգն կամ ի գիրկս փայփայել. սիրով գրկել. ողջագուրել. տածել մայրաբար կամ դայեկաբար. յանձանձել. սփոփել. փայփայել, շոյել. օխշամագ, գուճմագ, գուճագլամագ, սարըլմագ, պէսլէմէք.
Որպէս մայր՝ որ զմանուկ իւր գգուիցէ, այնպէս գգուեցից զձեզ. (Ես. ՟Կ՟Զ. 13։)
Սուրբ հոգիք նոցա գգուեալ պահին կենդանիք. (Ագաթ.։)
Ի գիրկսն սիմէոնի գգուեցաւ։ Գգուես սիրով աղաւնակերպ. (Շար.։)
Նմանութեամբ, որպէս Մեծարել.
caressing, fawning.
Տօնիչ եւ գգուիչ էր զաւակաց նորա. (Վրդն. պտմ.։)
Ապականիչ հուրն փոխանակ ապականելոյն եղեւ գգուիչ. (Եփր. համաբ.։)
slit, rent, stain, mark
ԳԵԶ որ եւ ԳԵԶՈՒԹԻՒՆ. Խզումն. գզումն. պատառուած. նշան ճեղքուածոյ. cf. ԳԷԶ. (լծ. թ. քէսմեք, քէթ եթմէք, որ է հատանել)
Գազան, զի պատառողք. գեզն պատռուած է. (Վրդն. ծն.։)
Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս, որ ոչ ունի գեզութիւն բաժանման իւրոյ ճաճանչաւոր լուսոյն. (Ագաթ.։)
cf. Գեզ.
ԳԵԶ որ եւ ԳԵԶՈՒԹԻՒՆ. Խզումն. գզումն. պատառուած. նշան ճեղքուածոյ. cf. ԳԷԶ. (լծ. թ. քէսմեք, քէթ եթմէք, որ է հատանել)
Գազան, զի պատառողք. (գեզն պատռուած է. Վրդն. ծն.։)
Իբրեւ զմարգարիտս պատուականս, որ ոչ ունի գեզութիւն բաժանման իւրոյ ճաճանչաւոր լուսոյն. (Ագաթ.։)
cf. Գելարան;
tight, stiff;
intwined, twisted.
Նորին կարթիցըն գել արկեալ, նաեւ ըզծունկսըն յօշոտեալ. (Շ. վիպ.։)
ԳԵԼ 2 ա. արմատ Գելում բային, որպէս Գելեալ. ոլորեալ. կոր, կամ պիրկ.
to twist, to wring, to writhe;
to distress, to break one's heart;
to grow tender, to be moved, to pity.
ԳԵԼԱՆԻԼ կամ ԳԵԼԱՐԱՆԻԼ. Գելեալ լինել գելոցօք. գելարանօք պրկիլ, տանջիլ.
an instrument of torture, press, gag, torture, fetters.
ԳԵԼԱՐԱՆ որ եւ ԳԵԼՈՑ. իբր στρεβλωτής Tortura, eculeus եւ corum եւ այլն. Պրկոց, ոլորան. գործի եւ մեքենայ պրկիչ, եւ ոլորմամբ ճնշիչ եւ ճմլիչ. որպէս կոճղ, մամուլ, փոկ, լար, եւ այլ տունջանարան երկաթի կամ փայտեղէն. իսքէնճէ, շիքենճէ.
Արկանել առասանս ի կապանս կրծիցն գելարանաց. (Ագաթ.։)
Չարչարանաց, գելարանաց եւ հարուածոց։ Գանից եւ գելարանաց, եւ կապանաց, եւ խոշտանգանաց. (Յհ. կթ.։)
Գելարանն ( ի գիրս Ագաթ.) ոլորան է կրծիցն, որպէս մամուլ. (Վանակ. հց.)
cf. Գելարան.
Գելոց կապարանաց արկեալ ի կղական եւ ի պարանոց նորա։ Ի կոճեղս պնդել, եւ գելոցօք վարակել. (Յհ. կթ.։)
to tighten. fo press, to close;
to wring, to distress.
ԳԵԼՈՒՄ գելի, Գելանիմ, գելայ. στρεβλόω Torqueo, contorqueo, distorqueo, στρέφω flecto, σπαράσσω lactero Արգելուլ եւ գալարել ի կապանս. պրկել. ոլորել. ճնշել. ճնլել զմարմինն կամ զսիրտն։ տրորել, ճզմել, սըխմել. գըսգըվրագ պաղլամագ, սըգմագ, ինճիթմեք.
Յաջ կողմն զպարանոցն գելեալ թիւրէր. (Փիլ. լիւս.։)
Գելոյր եւ տապալէր երկդիմի մտօք (որպէս օձ գալարեալ). (Եղիշ. ՟Բ։)
Սրով գելուլ զպարանոց. (որպէս ՟Թ. չէլմէք). (Արծր. ՟Ե. 6։)
infernal, hellish
Տանջանք գեհենական հրոյն. (Մխ. ապար.։)
cf. Գեհենական.
Մտեալ ի փորձ հնոցի գեհենահոտ հրոյն բորբոքման. (Վրդն. պտմ.։)