Definitions containing the research պ : 10000 Results

Ընդերկուիմ, եցայ

vn.

cf. Յերկուանամ.

NBHL (1)

ԸՆԴԵՐԿՈՒԱՆԱՄ ԸՆԴԵՐԿՈՒԻՄ. διστάζω dubita, ambigo Յերկուանալ. դանդաղիլ երկբայութեամբ. երկպառակիլ.


Ընդերք, րաց

s.

entrails, guts, bowels, intestine, tripe;
caecum, blind-gut;
զսուրս նոցա —բաց իւրեանց մատուցանել, to slay others with their own swords.

NBHL (3)

ԸՆԴԵՐՔ կամ ԸՆՏԵՐՔ. ἕντερον, -ρα intestinum, -na Որ ինչ կայ ի ներքս ի փորն. աղիք. փորոտիք. եւ Որովայն. մէջք. .... (լծ. յն. էնդէրա, լտ. ինդէրի, եւ վէնդէռ, ու՛դէռ, ինդէսդինա. եւ պ. էնտէրունի).

Մագլօքն պատառեալ զ՝նտերսն՝ լակէ, զի կակուղ է. (Փիլ. լիւս.։)

Ոչ զպահապանացն սուրս ընդերաց իւրեանց մատուցեր. (Նար. ՟Լ՟Զ։)


Ընդիկ

s.

a few pulse, pease, beans.

NBHL (1)

Ի մէջ երկուց աւուրց հազիւ ճաշակէր զոգէպահ ընդիկն. (Ստեփ. սեւան. ի մաշտ.։)


Ընդխառնեմ, եցի

va.

to incorporate, to intermix.

NBHL (2)

Ընդխառնեցաւ պատերազմն. (՟Գ. Թագ. ՟Ի. 29։)

Ընդխառնեցան ի պատերազմ։ Ընդխռնեցաւ պատերազմն. (Արծր. ՟Գ. 12. 4։)


Ընդհանուր, նրոց

adj. adv.

universal, general, common;
—ք, or — տիեզերք, the universe, the whole world, or earth;
— առնել, to generalize;
everywhere;
in general.

NBHL (4)

Ըստ տրամաբանից՝ որպէս Հակադրեալ մասնաւորի.

Սոկրատէս ոչ կարէ զընդհանուր սպիտակն ընդունել. սակայն մտօք զբանն ընդհանուր սպիտակին կարէ ընդունել։ Սահման եւ սահմանադրութիւն ընդհանուրբն եւ մասնականաւն զանազանին ի միմեանց. (Սահմ. ՟Ա. ՟Գ։)

Ընդհանուր է՝ մի թուով ըստ տեսակի՝ ի բազմաց ընկալեալ. (Անյաղթ պորփ.։)

Ասէ Պորփիւրոս ի գիրս ընդհանրից. (Մխ. ապար.։)


Ընդհանրական, ի, աց

adj.

universal, general, catholic;
— եկեղեցի, the catholic or universal church;
cf. Թուղթ, cf. Ժողով.

NBHL (2)

Տրամախոհութիւն է՝ ընդհանրականացն հանդերձ պատճառաւ գիտութիւն։ Գիտութիւն է ընդհանրական. (Սահմ. ՟Ժ՟Գ։)

Ընդհանրական պարգեւք, կամ բան, կամ յարութիւն, եւ այլն. (Ոսկ. հռ.։ Բրսղ. մրկ.։ Լծ. կոչ.։)


Ընդհատ

s. adj. mech. adv.

interval, space;
discontinued, intermittent;
loose;
different, separate;
less, lesser;
intermittent;
differently, otherwise;
nor more nor less;
ամք սակաւ ինչ — իբիւրուց, a little less than 10 000 years;
ի՞ւ իցեմք — ի նոցանէ, in what do we differ from them ? ոչ ինչ — է ի նմանէ, he differs not from him;
նուազ ինչ — ի փչմանէ լինել շնչոյն, to be almost at the last extremity, or last gasp;
չեն — յերազոց, they resemble dreams.

NBHL (7)

իբր նխ. ἦττων, -ον. ἦσσων, -ον minor, minus. կամ բացասաբար, οὑδέν ἦττον nihilominus Տարբեր. ունօղ զխտիր կամ զհատումն. աննման. հեռի. կամ նուազ. պակաս. ի վայր. խոնարհագոյն. պակաս, քիչ, վար.

Որով (բանիւն) ընդհատ յանասնոց եմք։ Ի՞ւ իւիք ընդհատ իցեմք յայնպիսի սողնոց։ Զի՞նչ ի քօշից եւ ի խոզից ընդհատ իցեն, որ զայսպիսի բանս խօսիցին։ Չեն ինչ ընդհատ ի բանտէ աստի՝ կեանքս, եւ այլն. (Ոսկ. ստէպ։)

Դժնդակ ինչ ախտ պատահէր, մինչ զի նուազ ինչ ընդհատ ի փչմանէ լինել շնչոյն. (Սկեւռ. լմբ.։)

Բայց զի մի՛ ի միջի մերոյ պատմութեանս ընդհատ երեւեսցի հուն մի, նշանակեցաք. (Բուզ. ՟Գ. 1։)

Ոչ ինչ էր նմա ընդհատ՝ գնալ ըստ մեղաց յերոբովամայ ... եւ ա՛ռ կին զյեզաբէլ. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Զ. 31.) (որպէս թէ, չէր նմա խտիր կամ հեռի. այլ ըստ յն. չէր բաւական կամ շատ)

Որպէս տնկոց զոստ կտրել կամեցեալ, եւ զարմատն թողեալ, ոչինչ ընդհատ արմատն մնացեալ զնոյն դարձեալ բղխէ. (Բրս. հց.) այսինքն ոչինչ նուազ, նոյնպէս, անխտիր։

Որպէս շանցդ եւ հմակերացդ է՝ անհարթ ատամանցդ՝ ի մէջ ընդհատիցն արտաքս ծորելով. (Նիւս. կազմ.։)


Ընդհարկանեմ, հարի

va.

to knock, to clash, to strike, to heat;
— զերկաթ, to strike fire.

NBHL (2)

ԸՆԴՀԱՐԿԱՆԵՄ ԸՆԴՀԱՐԿԱՆԻՄ. παρακρούω, προκόπτω , ἄπτω, συνάπτω, πίπτω, πέτω concutio, impingo, tango, attingo, peto, appeto Ընդ միմեանս հարկանել, իլ. զարկուցանել. բախել, իլ. շփել. շօշափել. հպիլ. իրարու զարնել, զարնուիլ, դպչիլ, մէկի մը հետ ինկնալ.

Զի՞նչ իցէ պոյտն ընդ կաթսայի. սա ընդհարկանի, եւ նա փշրի. (Սիր. ՟Ժ՟Գ. 3։)


Ընդձեռեմ, եցի

va.

to give, to put into ones hands, to grant;
to take away, to appropriate to one's self.

NBHL (2)

Մեծ պատճառ խոնարհութեան մեզ ընդձեռելով. (Ոսկ. մրգր. ՟Բ.) յն. παρέχω (լծ. հյ. պարգեւել)

Զպատարագիսն բերեալս արտաքուստ մի՛ իշխեսցեն ընդձեռել. (Կանոն.։)


Ընդմիմեամբ

adj.

subaltern.

NBHL (2)

ԸՆԴՄԻՄԵԱՄԲ ԸՆԴՄԻՄԵԱՄԲՔ. ὐπαλλήλος subalternus Մին պարունակեալ ընդ միւսով. ի ներքոյ իրերաց անկեալք յիմիք կարգի՝ ըստ տրամաբանից.

Մէ՛ջ սեռ (ասի) ընդմիմեա՛մբքն սեռ. իսկ մէ՛ջ տեսակ՝ ընդմիմեամբքն տեսակ։ Ասացեալ յաղագս ընդմիմեամբցն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)


Ընդմիջարկութիւն, ութեան

s.

interposition, intermission, obstacle;
partition wall.

NBHL (1)

Կանոնափակ ընդմիջարկութեամբ պատուէր աւանդեալ. (Նար. ՟Ղ՟Գ։)


Ընդմիջութիւն, ութեան

s.

mediocrity, mediation, middle way.

NBHL (1)

Նմանապէս եւ ընդմիջութիւն, իբրու զի ներհական (է) երկաքանչիւրումն, բարի՛ է. (Արիստ. հակակ.։)


Ընդմտանեմ, մտի

vn.

to penetrate, to pierce, to strike through or pass across;
to insinuate one's self;
to pass through a filter.

NBHL (1)

Օդոյս այսոյ, որ այժմս ընդմտեալ է յորդիսն ապստամբութեան. (Եփես. ՟Բ. 2։)


Ընդմտատար, ի

adj.

touchy, easily offended, sensible, feeling;
thoughtful, pensive, anxious, gloomy, full of care.

NBHL (1)

Ընդմտատար զայն կոչէ, որ չառնէ անտես ո՛չ զբանս եւ ո՛չ զգործս, որ պատահէ։ (Լմբ.)


Ընդոծին, ծնի, ծնաց

s. adj.

born in the house of, one's master, domestic, servant;
—ք, family;
cf. Ընդաբոյս.

NBHL (3)

Զընդոծինս եւ զարծաթագինս։ Առ ի միտս՝ ընդոծին բարք են, որ բնութեամբ շարժին. եւ արծաթագին՝ որ բանիւ եւ վարդապետութեամբ լաւանալ կարեն. (Փիլ. լին. ՟Գ. 50։)

(Վրդն. պտմ.) (Ընդոծնոյ։)

(Գրի եւ Ընդոյծին. որպէս թէ ընտուն այսինքն ի տան ծնեալ. այլ ի զուր է զանազանել ըստ Հին բռ.


Ընդողնեցուցանեմ, ուցի

va.

to render proud, insolent, impertinent.

NBHL (1)

Չասաց, թէ հալեա՛ զմարմինդ, այլ թէ մի՛ այնչափ ընդողնեցուցաներ, մինչեւ զորդւոյն իշխանութիւնն ի միջոյ բառնալ. (Ոսկ. եբր. ՟Ժ՟Գ։) (գրեալ էր վրիպակաւ, ընկողմնեցուցաներ)։


Ընդողնիմ, եցայ

vn.

to lie down at length, supine;
to become idle, negligent, feeble;
to adorn one's self magnificently, gorgeously;
to make an ostentatious display, to dress pretentiously;
to become vain or insolent.

NBHL (3)

ԸՆԴՈՂՆԻՄ որ եւ ՅՈՂՆԻԼ. Յողն անկանիլ. յորսայս անկանիլ ի վերայ ողին. յուլանալ. յանհոգս նստիլ. անգործ կալ. եւ Զհետ լինել ընդունայնութեանց եւ պաճուճանաց. (յն. պէսպէս)

Կարի իմն հեշտացուցիչք են (գովեստք), եւ ընդողնելոյ պատճառք. (Սարգ. ՟ա. պետ. 4։)

Զգաստութեամբ, եւ մի՛ ընդողնելով. զի այն զարդ է, միւսն չզարդ։ Մարթի եւ այսպիսի հանդերձիւք ընդողնել ե՛ւս չար քան ազնուօք։ Ո՛չ մեծութեան ինչ նշանակ է այնչափ զարդ յանձին կապել, այլ ընդողնելոյ եւ պչրանաց. (Ոսկ. ՟ա. տիմ. ՟Ը։)


Ընդոստ

adj. adv.

that leaps, that bounds;
jumping, starting;
by stealth, stealthily;
rebounding, by fits and starts;
by skips and jumps;
palpitating, bounding;
— ի քնոյ լինել, to awake suddenly, to start from sleep;
— ի քնոյն զարթուցանել, to rouse suddenly, hurriedly;
— կալ, to leap, to hop, to rebound;
to start back with fear, to be startled, to retire, to frighten;
— խաղալ, to leap, to jump up, to rouse one's self;
— երթալ, to go with fear and trembling;
to go by leaps;
— խաղացումն ուսոց, շարժումն թիկանց, աչաց, shrugging of the shoulders;
nervous twitching of the eyes;
— անցանել, to leap, to leap over.

NBHL (1)

Որոց թիկունքն ընդոստ ընդոստ դողացեալ շարժէին։ Իրանունքն ընդոստ ընդոստ խաղայցեն։ Ընդոստ ընդոստ խաղայ (ի քուն), այսր անդր ստէպ ստէպ շրջշրջի ի գահոյսն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 17։ ՟Բ. 19։ Փիլիպ. ՟Ժ՟Ե։)


Ընդոստախօս

adj.

boaster, braggart.

NBHL (2)

Որ ընդոստանու ի խօսել. մեծամեծս կոտորող. մեծաբան. պոռոտաբան. քոֆ քուֆ՝ ճորռ ճուռթ խօսօղ

Ոչ կարաց ընդոստախօս պատագրոսն այն համբառնալ զգլուխն իւր. (Ղեւոնդ.։)


Ընդոստնում, եայ

vn.

to leap, to recoil, to start with fear;
to be aroused, frightened, dismayed;
to shy, to be testive;
to be disturbed, disconcerted;
to get angry.

NBHL (3)

ԸՆԴՈՍՏԻՄ ԸՆԴՈՍՏՆՈՒՄ ԸՆԴՈՍՏՉԻՄ. ἁναπηδάω resilio διανίστημι adsurgo in altum, salto Ի վեր ոստնուլ. ի վեր վազել, ցնցմամբ յոտս յառնել. յանկարծ զարթնուլ ի քնոյ. խրտչել. յահի լինել. ապշիլ, այլայլիլ. տեղէն վեր ցաթկել, տակն ու վրայ ըլլալ.

Շրջի ընդոստի հոգիս։ Ո՞րպէս ընդոստնուն. (Մաշկ.։)

Ընդոստչել զարթնուլ։ Զի՞ յապաղես եւ ոչ շարժիս եւ ընդոստչիս. (Փիլ.։)


Ընդոստուցանեմ, ուցի

va.

to cause to leap or recoil;
to shake, to move;
to impel, to push, to spur on, to thrust;
to awaken, to excite.

NBHL (2)

Բանս, ձայնիւ փողոյ անբանս, որք զիմ զինուորն ոչ ընդոստուցանեն ի հոգեւոր պատերազմն. (Ածաբ. կարկտ.։)

Զամենեսին ընդոստուցանէին ի բարիս. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ա։)


Ընդոստուցիչ, չի, չաց

adj.

exciting;
stimulating, spurring on.

NBHL (1)

Յայնպիսւոյ ընդոստուցիչ եւ կսկծողական խթանէ իմաստայիղձն պակասեալ բանից. (Սկեւռ. լմբ.։)


Ընդոտնեմ, եցի

va.

to trample under foot;
to despise;
to dishearten, to humble, to subdue, to drive out, to push.

NBHL (2)

Զամենայն սրացեալ ընդոտնես։ Ընդոտնեա՛ ի սանձս կապոյ։ Ընդոտնեցաւ թշնամիք եկեղեցւոյ։ Ընկրկեցին ընդոտնեցին զլեռնակարկառ մոլութիւն։ Վեհն ի տկարէն ընդոտնի. (Նար.։)

Զանճառութիւն շնորհին ընդոտնեալ։ Զերկնաւորին պաշտօն ընդոտնեալ։ Փառաւորութիւն ընդոտնեալ. (Նար.։)


Ընդուլնեմ, եցի

va.

to twist or break the neck;
to tame, to bridle.

NBHL (1)

Ընդուլնէ եւ հերքէ։ Եւ արջք բաժանեալք՝ ընդուլնեն, եւ զմիջոյ բուռն հարեալ՝ ուժգնապէս զարկուցանեն. (Փիլ. լին. եւ Փիլ. լիւս.։)


Ընդունակ

adj.

receiving, welcoming;
capable, susceptible;
acceptable, agreeable.

NBHL (4)

Մտաց եւ մակացութեան ընդունակ, որպէս մարդ. (Կիւրղ. գանձ.։ Սահմ. ՟Ա։)

Լուսոյ, կամ շնորհաց, կամ բարձրագոյն բարեաց, կամ շնորհաձիր էին եւ հոգւոյ նորա ընդունակ։ Որդւոյն պատրաստեալ զքեզ ընդունակ. (Նար.։)

Որք զծիրանին ներկեն, այլովք ոմամբք զընդունակսն պատրաստեն. (Տօնակ.։)

Անտես ինչ տեսակ եւ անկերպարան (նիւթն առաջին՝) ամենայնի ընդունակ (յն. մի բառ πανδεκές ). (Պղատ. տիմ.։)


Ընդունակութիւն, ութեան

s. chem.

acceptance;
capacity, reach;
participation;
capacity;
— ջերմութեան, heating -.


Ընդունայն

adj. adv.

vain, void, useless;
empty;
indolent, idle;
in vain, uselessly, empty;
— առնել զակնկալութիւն, to deceive, to disappoint, to frustrate, to destroy the illusions of;
ամենայն ինչ — է, all is vanity.

NBHL (2)

μάταιος, κενός vanus, vacuus, inanis Ի սպառ ունայն. դատարկ. սնոտի. նանիր. սին. փուճ.

Մի՛ ընդունայն զշնորհսն Աստուծոյ ընդունել ձեզ։ Ոչ ընդունայն ինչ ընթացայ, եւ ոչ ընդունայն վաստակեցի. (՟Բ. Կոր. ՟Զ. 1։ Փիլիպ. ՟Բ. 16։)


Ընդունայնանամ, ացայ

vn.

to be vain or empty;
to vanish, to pass away, to come to nothing;
to seek vanities.

NBHL (2)

ματαίομαι vanus reddor Զհետ լինել ունայնութեան որպէս անմիտ. սնոտիլ. անմտանալ.

Մեղայ յոյժ ... վասն զի ընդունայնացայ յոյժ. (՟Բ. Թագ. ՟Ի՟Դ. 10։ ՟Ա. Մնաց. ՟Ի՟Ա. 8։ (ռմկ. պօշ գտնուիլ) Տե՛ս եւ ՍՆՈՏԻԼ։)


Ընդունայնաջան

cf. Զրաջան.


Ընդունայնութիւն, ութեան

s.

vanity, frivolity, futility;
nothing.

NBHL (1)

Զընդունայնութեանն կարծեաց։ Ի բերմանէ ընդունայնութեան։ Իբր զապաժաման ընդունայնութիւնք։ Շրջանակք ամացս ընդունայնութեան։ Ընդունայնութեան գնացիւք ունայնացուցի. (Նար.։)


Ընդունարան, աց

s. mech.

vase, vessel, receptacle;
recipient, reservoir;
asylum, refuge, shelter;
well, tank, cistern;
— օդոյ, air-box;
— շոդւոյ, steam-chamber;
— ջերմջրոյ, hot-water well.

NBHL (3)

ἑκδοκείον, δοχεῖων, ὐποδοχή receptaculum, capax Տեղի կամ աման ընդունիչ՝ նիւթական եւ բանական. պարունակիչ. բնակարան.

Նոցա մեհեանքն՝ կռոցն ընդունարանք շինեալք լինէին. (Յհ. իմ. պաւլ.։)

Յոսկիակիր կորբան՝ տապանակին ընդունարան։ Ընդունարան մտաց, կամ խելագարութեան։ Ընդունարան Աստուծոյ Բանին, կամ երկնից արքային, կամ կամաց անբաւին. (Նար.։)


Ընդունելի, լւոյ, լեաց

adj.

acceptable, admissible;
agreeable, welcome;
obtainable;
that accepts, that receives.

NBHL (2)

Զընդունելիս ձեր զոհեսջիք։ յողջակէզ ընդունելի առ ի ձէնջ։ Զի ոչ լինիցի ընդունելի առ ի ձէնջ։ Կշիռ արդար ընդունելի է նմա։ Օր ընդունելի։ Ընդունելի պատարագ։ Ամ տեառն ընդունելի։ Ժամանակ ընդունելի։ Ընդունելիք նորա իբրեւ զամպ անագան.եւ այլն։

ԸՆԴՈՒՆԵԼԻ. ἁντιπλήκτωρ susceptor որպէս Ընդունօղ. ընդունիչ. ապաւէն. օգնական.


Ընդունիչ, չի, չաց

adj. s.

who receives, receiver, acceptor;
recipient.

NBHL (5)

Որ ընդունիչդ ես պատարագաց. (Յհ. կթ.։)

Որ աղօթիցն է վարդապետ, եւ ընդունիչ. (Խոսր.։)

Ընդունչին պատարագաց, եւ մատուցչին։ Ի մէջ ամուլ որովայնին ընդունչին նորա. (Եփր. ծն. եւ Եփր. համաբ.։)

Առաքեսցեն (զջուրս գետոց) յայլ ընդունիչ երակս։ Բանն հոսելով զօրէն աղբեր ի լսելիս այնոցիկ, որք պատահեսցեն անդ իբրեւ զընդունիչս ոմանս. (Փիլ. լին.։)

Գթութիւն՝ խլիչ ագահութեան, եւ ընդունիչ սակաւապիտութեան. (Յճխ. ՟Ժ՟Ա։)


Ընդունչսարկու

adj.

griming, grimacing, mimicking;
grumbling.

NBHL (2)

Որ ինչ լինի ընդ ունչս արկանելով, շարժմամբ ընչաց միմոսաբար, կամ կախարդական մրմնջանօք. քիթուպոչ ընելով եղածը.

Յորդորէին ուսանել զուսմունս ծաղրելի շնչմանց, եւ ընդունչսարկու քըրթընջմանց խօսսն՝ որպէս զօձակոչսն եւ զորովայնախօսս. (Փարպ.։)


Ընդ վայր

adv.

in vain, uselessly;
— հարկանել, to throw away, to abandon, to despise;
— յածիլ, to run here and there, to rove, to wander;
— խօսել, to talk in vain right or wrong, at random;
պայթարումն, idle dispute.


Ընդվայրաբանութիւն, ութեան

s.

quackery, idle talk.

NBHL (1)

Ընդունայնաբանութիւն. վայրապար խօսք. շաղփաղփութիւն. շատխօսութիւն. փճախօսութիւն.


Ընդվայրաբոյս

adj.

wild, savage.

NBHL (1)

Յումպէտս բուսեալ ի վայրի.


Ընդվայրահար

adj.

abject, vile, despicable, useless, vain.

NBHL (1)

Ընդ վայր հարկանելի. անարգ. խոտան. չնչին. անպիտան.


Ընդվայրայած

adj.

vagabond;
prating, chattering.


Ընդվայրասնունդ

adj.

savage.

NBHL (1)

Ծառք, կէսքն անգործք եւ ընդվայրասնունդք առապարինք. (Վեցօր. ՟Ե։)


Ընդվայրասուն

adj.

ill-bred, rough, rude;
idle, lazy, sluggish, unoccupied.

NBHL (2)

ἁνείμενος remissus ἅφετος dissolutus. Դատարկասուն. դատարկապորտ. թուլամորթ. թողեալ ի կամս անձինն.

Ոչ այլուստեք են շնութիւնքն եւ պոռնկութիւնքն, այլ յընդվայրասուն լինելոյ մատաղ մանկըտւոյ։ Իբրեւ զմանկտի ընդ վայրասուն եւ շատխօսս. (Ոսկ. մտթ. եւ Ոսկ. ես.։)


Ընդվայրաքարշիմ, եցայ

vn.

to be dragged along the ground, to be fastened to the ground.

NBHL (1)

Զառ ի մեղաց ապականեալ (զոգի) եւ զընդվայրաքարշեալն ապաշխարութեամբն վերստին նորագործէ. (Բրս. ապաշխ.։)


Ընդվայրաքնին

adj.

curious, that seeks after useless things.

NBHL (2)

περίεργος curiosus եւ supervacaneus. ընդ բայի, πολυπραγμονέω ardelionem ago Ընդ վայր կամ վայրապար իրաց քննօղ. սնոտիախնդիր. աւելախնդիր. հետաքրքիր. եւ Հետաքրքրական. աւելորդ.

Այսպիսի հաւաստի ցուցումն ունելով՝ ընդվայրաքնին լինել յոյժ անմտութիւն է. (Պրպմ. ՟Լ։)


Ընդվայրընկեցիկ

cf. Ընդվայրահար.

NBHL (1)

Ստորին. անպիտան. երեսէ ձգած, փուճ.


Ընդվզեմ, եցի

va.

to twist, to wring the neck.

NBHL (2)

Յաղագս այսպիսի մախանաց նենգութեան՝ ընդվզեալ մեռուցանէր զնա. (Մագ. ՟Ժ՟Ե։)

Արտաւազդայ փոխանակեալ ... ի խորափիտ ինչ ընդվզեալ. (Շ. վիպ.։)


Ընդվզիմ, եցայ

vn.

to revolt, to resist, to disobey, to rebel, to throw off the yoke;
to lift up the horn, to become proud, arrogant, haughty, ostentatious;
to turn the back disrespectfully;
to throw one's self headlong, to precipitate;
ընդվզեալ ի բաց վազել յեշխանութենէ, to free from domination, to shake off the yoke.

NBHL (5)

Ապստամբեցին ... դարձուցին զերեսս ... ընդվզեցան. (՟Բ. Մնաց. ՟Ի՟Թ. 6։)

Ընդվզել ընդդէմ հնազանդութեան Տեառն հրամանի։ Զընդվզեալն ապստամբութիւն, եւ այլն. (Նար. ՟Կ՟Զ. եւ Նար. խչ.։)

Ընդվզեալ ուռճանայր առասպելապատում ճառիւքն գեր զբազումս. (Պիտ.։)

Քաղաքայնոց ոչ իսպառ ի վերայ գեղջկացն ընդվզեալ պերճանալ. (Յհ. կթ.։)

Զդժուարերասանս ձիոցն ... ոչ անդրէն բախեն. քանզի ընդվզել այնպիսիքն, եւ ի բաց սասանեցուցանել զհեծեալն վարդապետին. (Բրս. յուդիտ.։)


Ընդօրինակեմ, եցի

va.

to copy, to take a copy, to transcribe.

NBHL (1)

Որք կարդայք կամ ընդօրինակէք. (Յիշատ. ստէպ։)


Ընթադրեմ, եցի

va.

to trample under foot;
to subdue, to submit;
to strike, to knock;
to drive away, to disperse.

NBHL (6)

Նոյն ընդ Ենթադրել. ներքոյ արկանել. առ ոտն կոխել. տապաստ արկանել. նուաճել. վանել. ընկրկել.

Սպանին զերանելին ընթադրեալ ձիով բարբարոսքն ի վատնեա դաշտին. (Խոր. ՟Գ. 3։)

Այլ շիջուցին զջահըն վառեալ (զԳրիգորիս), ի շամշական ձի ընթադրեալ. այսինքն կապեալ յետուստ կողմանէ ձիոյն. (Շ. վիպ.։)

Ընթադրեալ առ ոտն հարին զմեծ քահանայութեան զԱստուծոյ զպատիւն. (Բուզ. ՟Գ. 15։)

Պարտեալ յետս ընթադրէր։ Զչարախօս թշնամին ամօթով ըըթադրէ։ Զգետս սատանայական խորհրդոցն յաղթահարեալ ընթադրեաց։ Զխնդրողսն պատուոյ յետ ընթադրէ (կամ ենթադրէ), եւ զարհամարհողսն յառաջ ձգէ։ Հեռի՛ ընթադրեա՛ց յինէն բա՛րկութիւն. (Լմբ. պտր.։ Լմբ. սղ.։ Լմբ.։ առկ։)

Յանձն եւ ի մարմին փրկչին ընթադրեալ (այսինքն որ առաջի կայր՝) ոչ կարէր մերձենալ պատրանօք. (Լմբ. պտրգ.։)


Ընթանալի

adj.

that runs, that walks;
current;
— ճանապարհ, practicable, passable.


Ընթացակից, կցի, կցաց

adj.

concurring;
accompanying;
agreeing, concordant;
coincident;
concomitant.

NBHL (2)

Ուղեւորաց ճանապարհի՝ լերո՛ւք ի նոյն ընթացակից. (Շ. հրեշտ.։ Շ. ոտ.։)

Ընթացակից տալ զձայնս՝ մտացն. (Լմբ. պտրգ.։)