subtle, brisk, cunning, ingenious, sly.
Երագամիտ այր, կամ լսօղ. (Նար. խչ.։ Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Է։)
quickly, rapidly.
Ոչ յերկիր աւետեացն, ուստի երագապէս ելքն գործեցան. (Կիւրղ. ղկ.։)
soon ruined.
Ոչ կցեցաւ յերագաւերն՝ որ վասն այնր էր՝ խորհուրդն (աշտարակի). (Ագաթ.։)
cf. Արագաքայլ.
Որ արագ քայլէ. արագոտն. երագընթաց. սրաթռիչ.
to make haste, to hasten;
to double the pace, to go quicker, to run, to trot;
to accelerate, to hasten, to press.
Ոչ կարաց երագել ընդ փախստեայսն։ Զերագելն միայն խոկացի. (Խոր. ՟Գ. 37. եւ 65։)
quick, that runs quick, nimble, swift.
ταχυδρόμος, ταχύς τῷ δρομῷ velox celer cf. արագընթաց. Արագ ընթացօղ՝ իրօք կամ նմանութեամբ. շուտ վազօղ, քալուկ, չուստ, արտորացօղ.
Երագընթացն փառաբանչօք՝ վերնաթռիչ պատգամաւորօք։ Ի թեւս թեթեւս յերագընթացս ամպաչու թռչնոյ. (Նար. կուս. եւ Նար. խչ.։)
quickness, celerity, velocity, swiftness;
expedition;
acceleration;
frequency;
velocity, speed;
— անկիւնային, angular, circular velocity.
Ի թռիչս երագութեան։ Թեթեւութիւն երագութեան։ Երագութիւն սլանալոյ. (Ագաթ.։)
Երագութեամբ անբաւ։ Ոչ կարեմ ասել զերագութիւն ձեռինն. (Խոր. ՟Բ. 59. եւ 82։ Տե՛ս զերագութիւնն եւ զանարգելութիւնն. Լմբ. իմ.։)
cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.
ἑξηγητής interpres somniorum Հանօղ՝ այսինքն մեկնիչ երազոց, ձեւանալով որպէս գուշակ եւ գէտ.
Կոչեաց զամենայն երազահանսն եգիպտոսի։ Պատմեցի երազահանացն, եւ ոչ ոք էր որ մեկնէր. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 8. եւ 24։)
explanation of dreams
Իղձն բաղտամայ՝ բաբելոնացւոցն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ, եւ յովսէփ երազատես եւ երազահան փարաւոնի .. . այն հեթանոսացէ, եւ ոչ քրիստոնէից. (Եղիշ. հոգ.։)
fanatical, visionary.
Ո՛չ եհաս երազայոյզ կարծեացն»։
dreamer;
visionary, enthusiast, fanatic.
Ամաչեսցեն երազատեսքն. (Միք. ՟Գ. 7։)
that shows, that explains dreams.
Մերթ՝ Ցուցիչ երազոց, որպէս աստուած՝ յովսեփայ.
Ո՛չ զնա ատեն, այլ զերազացոյցն. (Սեբեր. ՟Զ։)
Մերթ՝ Մեկնիչ երազոց. երազահան.
subject to pollution during sleep.
Որ չիցէ սուրբ ի ցայգութեան բղխմանէ, զերազափորձսն ասէ. (Վրդն. օրին.։)
a. singer.
Երաժշտակք ամենազանն հաւուց, որ ի միասին հնչեն. (Փիլ. լիւս.։)
musical;
musician;
—ն, music.
μουσικός, -κή, -κόν musicus, -a, -um Որ ինչ սեպհական է երաժշտաց եւ երաժշտականութեան. գուսանական.
ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ. Նման երաժշտաց. երաժշտակ. երաժիշտ. երգիչ, կամ նուագածու ճարտար. քաղցրաձայն.
Երաժշտական թռչնոցն երգովք ամենայն վայրք հնչէին. (Նիւս. կազմ.։)
Քան զերգս՝ երաժշտականաց ձայնս։ Զերաժշտականաց զերանաւէտ զհոգեղէն հնչմունս. (Շար.։)
Բաժանեալ էր մեզ յայնժամ երաժշտականն. էր տեսակ ինչ երերգոյ՝ իղձք առ աստուածսն. միւս տեսակ՝ ողբք. եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)
music.
(Ի թռչնոց) ոմանք բնաւորականք յինքեանց երգեցօղ երաժշտականութեամբն. (Պիտ.։)
music-master;
chief of musicians, leader of the band.
Պետ երաժշտաց. գլուխ երգչաց եւ նուագածուաց.
Երաժշտականն գործի ի յերաժշտապետէ անտի ունի զհնչելն եւ զնուագելն. (Խոսրովիկ.։)
to instruct in the mysteries of the faith, to catechise, to teach the catechism.
Եւ զորս ոչ են մկրտեալ ի նոցանէ, երախխայացուցէ՛ք. (Շ. թղթ.։)
state of a catechumen.
κατήχησις, κατήκησις catechesis, instituito Հրահանգութիւն ի պէտս մկրտութեան. որ ասի ի մեզ եւ Կոչումն ընծայութեան. որպէս է տեսանել ի գիրս կիւրղի երուսաղէմացւոյ.
earlyfruits, first-fruits.
Ոչ միայն ի ստացուածոց երախայրիս մատուցանել, այլեւ յիւրեանց իսկ ոգւոցն եւ մարմնոցն։ Զանդրանիկս զարուսն օրինակ երախայրեաց նուիրէ. (Փիլ. քհ.։)
Միայն անբիծ երախայրի, եւ պատարագ հաշտեցուցիչ աստուծոյ (տիրամայր). (Հ. կիլիկ.։)
assembly, company, circle, banquet, table-companions;
բազմել —ս —ս, to sit down by companies or groups;
—ք, mouth, lip.
Ասի եւ զզօրականացն կոչնոց՝ Ի ՄԻԱՍԻն ԵՐԱԽԱՆՔ.
Զի՞նչ է ի միասին երախանքն, զոր հրամայեաց օրէնքն։ Երախանս ժողովել եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Ա։)
Փարէր ի վերայ եդեալ զերախանս իմ։ Արտօսր ոչ սակաւ հոսեցուցանէի արտասորեալ իբրու ի վտակաց աղբերց ի ստորակայեալ երախանաց. (Մագ. ՟Ժ՟Դ. եւ ՟Ի՟Զ։)
to eat by companies.
իբր Նստիլ յերախանս կոչնոց. ի միասին ուտել. սեղանակից լինել. συσσιτέω, una cibum capio.
beneficent, obliging.
Փրկիչն եւ երախտագործ եւ ազատիչ ժողովրդեանն. (Ոսկ. մ. ՟Ա. 6։)
Առ ի յօրհնել եւ ի ճանաչել զերախտագործն. (Խոր. առ արծր.։)
Երախտագործ փրկիչ։ Գոհանամ զերախտագործէն։ Յերախտագործէն աստուծոյ մոլորէին. (Լմբ. սղ.։)
Երախտագործացն ապերախտ լինել՝ վերջին չարեաց է. (Երզն. մտթ.։)
unthankful, ungrateful.
Ի զուր կորուսիչ երախտեաց. որ ի դերեւ հանէ զերախտիս. երախտամոռաց. ապերախտ. ապաշնորհ.
that recompenses, grateful;
— լինել, to be thankful;
—ք, thankfulness, cf. Շնորհակալութիւն.
Աստ ճաշակ կերակրոց գոհութեամբ. աստ երախտահատոյցք առ արարիչն ամենայնի, աստ հօրն քրիստոսի երկրպագութիւնք. (Կոչ. ՟Զ։)
act of reminding some one of benefits received.
Երախտելն. երախտիքը երեսին տալը՝ ամըչցնելով.
cf. Երախտաւոր.
Պարգեւիչ երախտեաց. եւ Երախտեօք պարգեւեալ.
cf. Երախտագիւտ.
Յերախտառուացն բազում ինչ այնպիսի կրեցին. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)
Եւ քան զչափաւոր խնամեալսն՝ յոքնաբար երախտառուքն. (Խոսր.։)
thankful;
benefactor, beneficent, obliging.
Զմեր փրկիչն եւ զերախտաւոր զմուրդքէ. (Եսթ. ՟Ժ՟Զ. 13։ Տե՛ս եւ Իմաստ. ՟Ժ՟Թ. 13. ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 15։)
to remind some one of benefits received.
Յիշել եւ ի դէմս ածել ումեք զերախտիս իւր՝ ամաչեցուցանելով զնա. աղեկութիւնը երեսը տալով խպնեցնել.
Ոչ երախտէ քեզ։ Դու մեծաբանես, ունչ առնես, երախտես։ Երախտեցեր, եւ յինէն շնորհակալութիւն պահանջեցեր. (Լմբ. պտրգ.։)
favour, kindness, benefit, service, pleasure;
— առնել, to oblige, to please, to do an act of kindness, to deserve well, to favour.
Զի՞նչ երախտեաց երախտիս դարձուսցուք շմաւոնի. (՟Ա. Մակ. ՟Ժ՟Դ. 25։)
Հատոյց ինձ չար՝ երախտեաց իմոց. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 21։)
Զի՞նչ երախտիք իցեն». այն է ըստ յն. պարծանք, փառաւորութիւն.
Շահ եւ ոչ մի ինչ անտի գտանեն, եւ ոչ երախտիս ինչ յաստուածակոյս կողմանէ ընչդունին»։
Ունչ առնես, երախտես, եւ հալես զնուէրսն աստուծոյ երախխտիւք. (Լմբ. պտրգ.։)
bleeder;
lancet.
Ասի կարեւոր՝ եւ որ վասն իւր փախչելի է, բայց վասն այլոյ ընտրելի, որպէս երակահատն. քանզի նշարակն եւ այլն. (Անյաղթ պորփ.։)
Ապա թէ ոչ՝ եւ մեք ասասցուք զերակահատն, որ ի մարմին, բժշկականութեան մասն գոլ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)
shepherd.
Բերէին երամակապանքն յերամակէն ձի մի. (Կեչառ. աղեքս.։)
of the same flock, or company.
Գիշակերք ի թռչնոց ո՛չ ունին համբոյրս ընկերութեան ընդ երամակիցս. (Վեցօր. ՟Ը։)
to assemble in troops, to flock, to go in company.
Նաեւ ո՛չ աղաւնիք ընդ ագռաւս երամանան. (Նանայ.։)
Ոչ երամանան անդեայք ի յարօտս. (Լաստ. ՟Ժ՟Զ։)
Ի զդայականէս յայսմանէ զօրութենէ եւ թռչունք երամացեալ թռչին. (Մաքս. ի դիոն.։)
chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.
Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք՝ թռչին լուսափայլեալք, նոցին (հրեշտակաց) համակարգելով երամապետիցն խմբից. (Շ. հրեշտ.։)
happy, blissful;
beatific.
μακάριος, μακαριότατος beatus, -a, -um;
beatissimus Որ ինչ յինքն բերէ զերանութիւն. ունօղ կամ տուօղ զերջանկութիւն. երջանիկ. երանեալ. երանացուցիչ. ցանկալի.
happy, blessed;
— առնել, to make happy;
— լինել, to be happy.
Թշուառական տեսանել յերանելւոյ զյաչաղեալն. (Բրս. բարկ.։)
Որպէս եւ գրեալ է յաւետարանն երանելի». յն. ի սրբոց աւետարանչաց։
to declare happy, to felicitate.
Ոչ երանել զբարեբախտութիւն մարդոյ մինչեւ ցվախճան. (Խոր. ՟Բ. 12։)
cf. Երանեակ.
Փափկակեաց, բարեկեցիկ, դիւրասնունդ, երանիկ, երջանիկ, չարայօժար եւ մեղասէր. (Վեցօր. ՟Ե։)
felicity, happiness, beatitude;
—ք աշխարհի, fortune, wealth;
—ք Տեառն, the beatitudes of J.-C.;
— քո, ձեր, իւր, thy, your, his blessedness, your holiness;
Your Grace.
Զի՞նչ է սահման երանութեան. Երանութիւնն է պարառութիւն ամենայն բարեաց. (Շ. մտթ.։)
ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆՔ (երկրաւորք). Ինչք. ստացուածք. գոյք. վաճառք.
ԵՐԱՆՈՒԹԻՒՆ ՔՈ, կամ ՁԵՐ, կամ ԻՒՐ. իբր Յայտարարութիւն մեծ վայելչութեանն աստուծոյ, փառաց տիրամօր, կամ սրբանուէր վիճակի առաջնորդաց.
happy;
blessed.
Felicia.
Սրբասնունդ եւ երանուհի տիկնոջն սոփիայ. (Նար. խչ.։)
Տեսանէր զորդի իւր մայրն երանուհի՝ զմանուկն երանելի (զմելիտոս) ի չարչարանս տանջանաց. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)
Արդ ես, ո՛վ երանուհի, ոչ եմ ինձ եւ յիս. (Ածազգ. ՟Ժ։)
groin;
loins, reins;
hip, haunch, thigh;
knees;
lap;
առաջակողմն —նաց, mons Veneris;
քունջ —նաց, groin;
ելանել յերանաց ուրուք, to be horn of, to spring from the loins of;
լինել յերանս հօր իւրոյ, to be yet in the loins of his father;
զ—նս ածել ի վերայ, to infork, to mount, to ride.
μηρίον, μηρία ilia, ilium, femur ὁσφύς lumbus Երեւելի մասն ի մարմնի կից ընդ համանուն մասունսդ Երի, Երիկամունք, Երաստան, եւ Առականք, հանդերձ զստիւ եւ ազդերբ. այսինքն սկսեալ ի կողից եւ ի միջաց եւ ի վայր մինչեւ զբարձս. վարի կողերը ու մէջքը, նստուկը, աճուկը, պուտը.
Հարկանէր ջուրն (յորդեալ՝) մինչեւ ցերանսն... (եւ եւս յորդեալ՝) հարկանէր ջուրն մինչեւ ցգօտին. (Եզեկ. ՟Խ՟Է. 4։)
Ընդէ՞ր ասէ, դի՛ր զձեռն քո ընդ երանաւ իմով... Հրամայէ դնել մերձ ի տեղւոջ ծննդականացն՝ առակելով մաքուր խօսս մերձաւորութեան ... ստուգաբանապէս (ըստ յն) զերանն ասել՝ զայն, որ ոչ ծորէ ոգւոյն տեղի. (Փիլ. լին. ՟Դ. 86։)
Եհար զնոսա ի սրունից մինչեւ ցերանս հարուածս մեծամեծս. (Դատ. ՟Ժ՟Ե. 8։)
cf. Երաշխ.
ԵՐԱՇԽ 2 (երաշխիք, խեաց.) գ. ἑγγύνη fidejussio Գրաւ եւ առհաւատչեայ. կամ երաշխաւորութիւն.
Զտուժն պահանջել, եւ երաշխիս գոլ տիրագոյն նախ իսկ զհօրն, երկրորդ զհաւուն, եւ երրորդ զհամարացն։ Եթէ ընդ երաշխեօք անկեալ իրն կենդանի իցէ, յաղթելն յաղագս սորա՝ հատուսցէ զկերակուրն սորա։ Երաշխիս՝ զոր ինչ եւ երաշխեօք յայտնապէս երաշխաւորիցէ նախավաճառողն. (Պղատ. օրին. Զ. ԺԱ. ԺԲ։)
pledge, guarantee, surety, answerable, responsible;
assurer, certifier;
— լինել՝ կալ, to be, to become surety or guarantee;
cf. Երաշխաւորեմ.
Ես երաշխաւոր մտանեմ ի քրիստոս, զի մի՛ ոք ի ձէնջ ոչ պակասեսցէ. (Ճ. ՟Ժ.։)
to guaranty, to bail, to promise, to become answerable, to assure.
Զնոյն եւ եզեկիէլ վասն չորացեալ ոսկերացն կենսանալոյն երաշխաւորէ. (Լմբ. հանգ.։)
Եւ ոչ զհայրն երաշխաւորեն։ Որ երաշխաւորէ զոք, եւ սահման դնէ տարի մի. (Մխ. դտ.։)
ԵՐԱՇԽԱՒՈՐԵԼ. չ. Երաշխաւոր լինել, կալ, մտանել.
Երաշխաւորեալ (նորա) բնակչացն՝ այլ մի՛ եւս անցանել գետոյն ընդ սահմանն. (Նիւս. ի սքանչ.։)
guarantee, gage, bail, assurance, protestation, promise, surety;
տալ զանձն or անկանիլ յ—, cf. Երաշխաւորեմ.
Ստուգիւ տուժեցից ի քէն զերաշխաւորութիւն դորա։ Ո՞չ գնաս լնուս զերաշխաւորութիւն քո։ Բերկրեցայ ընդ զերծանելն իմ յերաշխաւորութենէն. (Վրք. հց. ՟Ժ՟Դ։)
tom-tit, tit-mouse.
Անուն թռչնոյ.
Թռչունն՝ որ ի թռիչս քաղէ զկերակուրն, երաշտահաւ ասեն. լորոյ չափ է, ի դարափոսս բնակէ, ագի ունի՝ կոտոշ կտուց, եւ ծիրանեգոյն փետուր. զմեղուքն քաղէ ի թռչման. (Վանակ. հց.։)
to dry, to become dry (speaking of earth or air).
Երկիր երաշտացեալ ոչ բուսուցանէ զդալարի. (Եփր. քրզ.։)
dryness, aridity.
Յերաշտութենէ խոնաւ երկիր չորանայ.
Եւ եւս՝ Պասքութիւն. պապակումն. տոչորումն ի ծարաւոյ.