Definitions containing the research լ : 10000 Results

Երէկ, րեկի, յերեկէ, յերիկէ

See full entry →

s. adv.

yesterday.

NBHL (9)

Երէկ եւ այսօր։ Երէկ եւ եռանդ։ Տեսին երէկ։ Որ փախչէին երէկ.եւ այլն։

Յերէկն եւ յեռանդ.եւ այլն։

Այն իսկ ասէր, որում երիկին վրէժխնդիր լեալ էր մովսեսի. (Կիւրղ. ել.։)

ԵՐԷԿ, երեկի կամ երէկի կամ երիկի, յերեկէ կամ յերիկէ, զերէկն. գ. Օրն յառաջեալ քան զայսօր. էրէկուան օրը.

Ոչ էք երթալոց զճանապարհ երէկին եւ եռանդի. (Յես. ՟Գ. 4։)

Յերիկէ կամ յերեկէ, եւ յեռանդէ. (Ել. ՟Դ. 10։ ՟Ա. Թագ. ՟Դ. 7.)

Ընդէ՞ր ոչ այսօր քան զերեկն եւ զեռանդն ցուցանի գործ յանձինս մեր լաւութեան. (Փարպ.։)

Իսկ յասելն.

Յերեկի աւուրն։ Զերեկի ուսեալն։ Զերեկի բանսն. (Կոչ.։ Մծբ.։ Սեբեր.) անխտիր լինի յատկացուցիչ, եւ ածական, որպէս Երիկեան. էրեկուան.


Երէց, րիցու, րիցունք, րիցանց

See full entry →

adj. s.

elder, senior;
eldest brother;
priest;
երիցանց —, pontiff;
— գահ, the first or highest place.

NBHL (10)

πρέσβυς, πρεσβύτης, πρεσβύτερος, -τατος senes, senior եւ այլն. Յառաջագոյն ծնեալն կամ եղեալն. աւագ. մեծ. ծերագոյն. հնագոյն. գլխաւոր.

Եղբայր նորա երէց։ Դուստր իմ երէց։ Զքոյր թեկեմինայ զերէց։ Երէցն կրտսերոյն ծառայեսցէ։ Անուն դստերն երիցու ոոզա։ Սկսեալ յերիցուէն՝ մինչեւ եկն կատարեաց ի կրտսերն։ Զքորսն քո զերիցունսն հանդերձ կրտսերօքն։ Եւ ասէ աբրամ ցծառայն իւր ցերէց տան իւրոյ.եւ այլն։

Տէրն ի մեռանել անդ իւրում ետ զհօտս իւր հովուաց երիցուն պետրոսի. (Եփր. համաբ.։)

ԵՐԷՑ. նմանութեամբ ասի եւ զայլոց իրաց.

Լինելն տուընջեան եւ գիշերոյ երէ՛ց է քան զկազմել լուսաւորաց. (Վեցօր. ՟Զ։)

ԵՐԷՑ, երիցու, երիցունք. գ. Քահանայ. որ եւ ի յն. երէ՛ւս ասի, ἰερεύς ( սրբազան) եւ πρεσβύτης (որ եւ ծեր), ուստի եւ լտ. presbyter, sacerdos քահանայ, տէր պապա.

Մովսէս եւ ահարոն երիցունք նորա։ Երիցունք քո զգեցցին զարդարութիւն։ Երիցանց (կամ քահանայից) սորա զգեցուցից զփրկութիւն։ Ձեռնագրեցին նոցա ըստ եկեղեցեաց երիցունս։ Կոչեսցեն զերիցունս եկեղեցւոյ.եւ այլն։

Հանդերձ սուրմակաւ ոմամբ արծկէացի փառամոլ երիցու (կամ երիցաւ). (Խոր. ՟Գ. 63։)

Զգլուխ սրբոյ երիցոյն մուշէի, եւ զսուրբ երիցոյն արշենայ։ Խոստացեալ սուրմակայ երիցուն։ Ի նոյն ի պատուական երիցանց. (Փարպ.։)

Քահանայք ի քաղաքն լինին, եւ երիցունք ի գեօղս եւ յագարակս. եւ երկոքին մի են. (Մխ. դտ.։)


Երէցեղբայր

See full entry →

s.

a priest's brother.

NBHL (1)

Երէցեղբարք ընդ ժողովուրդս կամ ընդ զինուորս կայցեն։ Տգէտ երէցեղբարք ժողովուրդ մի՛ իշխեսցեն ունել. (Կանոն.։)


Երէցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cf. Երիցութիւն.

NBHL (1)

Զերէցութիւնն այլոց մտադիւր մտօք տայր. (Ոսկ. եբր. ՟Ի՟Դ։)


Երթանամ

See full entry →

vn.

cf. Երթամ.

NBHL (2)

Զի՞նչ ասիցեմ ցհեթանոսսն՝ առ որս երթանայցեմ։ Երթանայցեմ զկնի դաւթի. (Եփր. ել. եւ Եփր. թագ. եւ Եփր. աւետար.։)

Մի՛ գնասցես ընդ նոյն ճանապարհ, ընդ որ երթանայցես». ա՛յլ ձ. երթայցես. (՟Գ. Թագ. ՟Ժ՟Գ. 9։)


Երթեւեկեմ

See full entry →

vn.

"cf. Երթեւեկս առնեմ."

NBHL (5)

ԵՐԹԵՒԵԿՍ ԱՌՆԵԼ կամ ԱՌՆՈՒԼ. ԵՐԹԵՒԵԿԵԼ կամ ԵՐԹԵՒԵԿԻԼ. Երթալ եւ գալ. երթալ գալ.

Ելին ի վերայ մեր՝ անդադար երթեւեկս առնելով. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)

Ի մեծի հրապարակին զերթեւեկս առեալ շրջէր։ Երթեւեկս առեալ ընդ խորանն. (Բուզ. ՟Դ. 14. 54։)

Խառնիխուռն օձտելով երթեւեկէր. (Եզնիկ.։)

Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)


Երթեւեկիմ

See full entry →

vn.

cf. Երթեւեկեմ.

NBHL (5)

ԵՐԹԵՒԵԿՍ ԱՌՆԵԼ կամ ԱՌՆՈՒԼ. ԵՐԹԵՒԵԿԵԼ կամ ԵՐԹԵՒԵԿԻԼ. Երթալ եւ գալ. երթալ գալ.

Ելին ի վերայ մեր՝ անդադար երթեւեկս առնելով. (Լաստ. ՟Ժ՟Ը։)

Ի մեծի հրապարակին զերթեւեկս առեալ շրջէր։ Երթեւեկս առեալ ընդ խորանն. (Բուզ. ՟Դ. 14. 54։)

Խառնիխուռն օձտելով երթեւեկէր. (Եզնիկ.։)

Զերթեւեկիլն ընդ նմա յեգիպտոս եւ ի նազազարէթ եւ յամենայն տեղիս. (Յհ. գառն.։)


Երթեւեկութիւն, ութեան

See full entry →

s.

going to and fro.

NBHL (3)

Երթեւեկ, իբր երթեւեկելն.

Երթեւեկութիւն հրեշտակագնացութեան։ Դաւել ի ձեռն երթեւեկութեան. (Խոր. ՟Ա. 14. եւ 26։)

Երթեւեկութիւնս առնել. (Յհ. իմ.) ատ. տե՛ս երթեւեկս առնել։


Երթումն, ման

See full entry →

s.

walk, step.

NBHL (2)

Երթալն. երթ. գնացք.

Զօրեղ երթմամբ (սրոյ, այսինքն մխմամբ) ի խոր խոցոտեալ. (Նար. խչ.։)


Երիզապատ

See full entry →

adj.

bound.

NBHL (1)

Բարակ կտաւով պատեալ.


Երիզապինդ

See full entry →

cf. Երիզապատ.

NBHL (4)

ԵՐԻԶԱՊԻՆԴ ԵՐԻԶԱՊՆԴԵԱԼ ԵՐԻԶԱՊՆԴԵԱՅ. Պնդեալ զսպեալ փաթութանօք երկայն եւ բարակ կտաւոյ.

Եւ ել մեռեալն ոտիւք կապելովք, եւ ձեռօքն երիզապնդօք. (Յհ. ՟Ժ՟Ա. 44.) յն. կապեալ գոլով յոտս եւ ի ձեռս երիզովք։ Զղազարոս երիզապնդեալ ոտիւք ձայնէ արտաքս. (Մամբր.։)

Ունելով զոտսն երիզապնդեալ կտաւօքն. (Ճ. ՟Ա.։)

Ոտիւքն կապեալ ... երիզապնդեալ. (Գանձ.։)


Երիզուտ վայրք

See full entry →

s.

sandy plains.

NBHL (2)

Զանօգուտ եւ զատեցեալ յեմենեցունց երիզուտն վայրս. (Պիտ.։)

Իբրեւ զերիզուտ վայրս առապառաց յական թօթափեալ տեսանիւր. (Յհ. կթ.։)


Երիկուն

See full entry →

adv.

towards evening.

NBHL (2)

Երիկունն երբ ի մահիճսն ելանես. (Նեղոս.։)

(Երեւեցան) լուսինն եւ աստեղք յերիկունն. (Վրդն. ծն.։)


Երիվարական, ի, աց

See full entry →

adj.

horse, of a horse, equestrian.

NBHL (4)

ἰππικός equinus, equestris Ձիական. հեծելական.

Աշխատեալ յերիվարական մրցմունս. (Նոննոս.։)

Զերիվարական խաղալիսն բացատրեսցուք. (Պղատ. օրին. ՟Ը։)

Կամ Որ դարման տանի երիվարաց, եւ գիտէ աշտանակել յերիվար.


Երիվարեմ

See full entry →

va.

to ride;
to lead, to guide.

NBHL (2)

ԵՐԻՎԱՐԵԼ. Որպէս Ձիավարել, եւ Կառավարել.

Երիւարս ազնիւս ստանան, եւ երիւարել ոչ գիտեն. (Ոսկիփոր.։)


Երիվարութիւն, ութեան

See full entry →

s.

cavalcade, riding-horse.

NBHL (2)

Երիվարելն, կամ հեծելութիւն պատերազմական.

Յեսու զարեգակն իբրեւ զկամաւ ինչ բանիւ հրամանաւ ճնշեալ՝ արար զերիւարութիւնն. (Գեննանդ.։)


Երիտասարդական, ի, աց

See full entry →

adj.

youthful, juvenile, young.

NBHL (1)

Երիտասարդական հասակ, կամ սէր, ցանկութիւն, եւ այլն. (՟Բ. Տիմ. ՟Բ. 22։ Դիոն.։ Վրք. հց. ՟Բ։)


Երիտասարդանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to be or become a young man, to make one's self look young again.

NBHL (3)

ἁνδρόομαι aetatem virilem attingo, vir fio Երիտասարդ լինել. այրանալ.

Հաստատեսցէ զնա երիտասարդացեալ ի մէջ մարդկան. (Յոբ. ՟Լ՟Գ. 25։)

Ծեր ոմն արդարեւ լեառն ի մէջ երիտասարդացեալ լերանց. (Խոր. ՟Ա. 11։)


Երիտասարդապէս

See full entry →

adv.

youthfully.


Երիտասարդութիւն, ութեան

See full entry →

s.

youth, youth-fulness, adolescence;
young people, young folks;
յաստիս երիտասարդութեան, in earliest youth;
եւ — անցանէ, young men will be young men.


Երիտասարդուհի, հւոյ, հեաց

See full entry →

s.

Young woman, girl, maiden, lass

NBHL (1)

Գտաք ի սովորութեան գրոց փոխանակ կուսի երիտասարդուհի առեալ. (Բրս. ծն.։)


Երիր

See full entry →

adj. s. adv.

third;
three;
thirdly.

NBHL (4)

Յերիր աւուր յառնել. (Մրկ. ՟Ը. 31։)

Առաջինն արտաբերի ... երկի՛րն ... երի՛րն ... քառորդն, եւ այլն. (Երզն. քեր.։)

Առաջին, զի ... երիր ... երիր՝ ի բազում աւուրս զփորձ առնուլ կամի ազգին. (Փիլ. ել.։)

Նախ՝ վերծանութիւն ... երկիր՝ զրուցատրութիւն ... երիր՝ լեզուաց եւ հնագէտ պատմութեանց առ ձեռն բացատրութիւն. (Թր. քեր.։)


Երիցագոյն

See full entry →

adj.

more ancient, ancient, elder, eldest, senior;
first, principal.

NBHL (6)

πρεσβύτερος senior, major եւ այլն. Աւագագոյն. ծերագոյն. մեծագոյն. հնագոյն.

Երիցագունիցն պարտ է իշխել, եւ համբակագունիցն՝ ընդ իշխանութեամբ լինել. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)

Ճշմարտութեամբ երիցագոյն է՝ ո՛չ յերկար ժամանակաւ, այլ գովելեաւ, եւ կատարելագունիւ վարուք տեսեալ։ Որոց մին երիցագոյն, եւ միւսն կրսերագոյն. (Փիլ. իմաստն.։)

Այս (գործ) քան զայն երիցագոյն էր, որպէս զի ա՛յլ էր այն, եւ ա՛յլ այս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 41։)

Երիցագունին եւ վեհագունին ամենեցուն պատճառին։ Զվերագոյն եւ զերիցագոյն զծնօղն (զաստուած) ծածկեցին։ Երիցագոյն եւ պատուական օրէնք. (Փիլ.։)

Երկուց ծառոցն ի նմա լինել՝ երիցագոյնք եւ վեհագոյնք. (Մագ. ՟Ե։)


Երիցականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

presbyterianism.

NBHL (1)

ԵՐԻՑ ԱՆԳԱՄ. Փոխանակ գրելոյ՝ Երիցս անգամ։ Եփր. մեկն. պօղ. ստէպ։


Երիցակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj. s.

companion of a senior or of a priest.

NBHL (1)

Առաքելոցն պատուակիցք եղեն եւ աթոռակիցք. վասն զի երիցակիցս ասելով՝ զայն զեկուցանէ. (Սարգ. ՟ա. պ. ՟Ժ՟Ա։)


Երիցանի, անւոյ

See full entry →

s. pl.

the priests.

NBHL (1)

Թէ գիտէին երիցանիս զմահն, զոր պատրաստեալ է նոցա. (Փարպ.։)


Երիցապետ, աց

See full entry →

s.

archpriest.

NBHL (1)

ἁρχιερεύς archipresbyter Պետ երիցանց. աւագերէց. գլուխ քահանայից, փոխանորդ եպիսկոպոսի։ (Բուզ. ՟Դ. 7։ Ճ. ՟Ա.։ Արծր. ՟Բ. 3։ Ասող. ՟բ. 3։)


Երիցացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to make senior, to raise, to advance.

NBHL (3)

Տալ երիցանալ աւագութեամբ, պատուով, ժամանակաւ, հնութեամբ. վերագոյն կարգել.

Երիցուցանել զիմ լուսաւորիչն վկայութեանն միայնոյ մասամբ (քան զտրդատ). (Խոր. ՟Բ. 89։)

Զսորա զփաթամութեան երիցացուցեալ արգասաւորութիւն. (Պիտ.։)


Երիցութիւն, ութեան

See full entry →

s.

antiquity, seniority, full ago;
priesthood.

NBHL (6)

Երէց կամ երիցագոյն գոլն յո՛ր եւ է կարգի. մենծ ըլլալը ... τὰ πρεσβεία gradus aetatis. որպէս Անդրանկութիւն կամ առաջնութիւն հասակի.

Վաճառեաց թշուառականն ընդ դոյզն մի հեշտութեանն զերիցութիւնն. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)

Զերիցութեանն հատուցանել մրցանակ։ Վեհագոյն երիցութեան պատուոյ հասին. (Պիտ.։)

Առաքինութիւն ծեր է եւ պատուական. վասն զի երիցութեանն եւ վերին պատուոյն արժանի է. (Փիլ. լին. ՟Դ. 14։)

Երիցութեան անուամբ թուի ինձ եթէ համապատուաբար ամենայն առաջնորդք եկեղեցւոյ կոչէին. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ժ՟Ա.) իմա՛, որպէս քահանայ կոչի եւ է նաեւ եպիսկոպոսն կամ քահանայապետն. զի վերին կարգն փակէ յինքեան զստորինս. այլ ոչ ընդ հակառակն.

Զի ոչ եթէ երիցունք տային ձեռնադրութիւն եպիսկոպոսաց. այլ եպիսկոպոսք՝ քահանայից»։


Երիցուկ, ցկի

See full entry →

s.

camomile.

NBHL (1)

ԵՐԻՑՈՒԿ որ եւ ԻՐԻՑՈՒԿ. χαμαίμηλον, ἅνθεμις chamaemelum, anthemis Ծաղիը դաշտի, բազմազգի, բոլորակ, սպիտակ, բազմաթերթ. որ եւ ըստ յն. կոչի գետնի խնձոր. իրիցուկ, ապրիմ մեռնիմ ...։ (Բժշկարան.։)


Երիցունիք

See full entry →

cf. Երիցանի.

NBHL (1)

Զերիցունեաց տունսն ի դիւանին եդեալ են. (Կանոն.։)


Զգուշաբար

See full entry →

adv.

silly, cautiously, prudently.

NBHL (5)

ἁσφαλέως, παρατήρων, διαστέλλων եւ այլն. caute, diligenter, accurate Զգուշութեամբ. զգուշեաւ. ուշի ուշով. խնամով. խորհրդով.

Զգուշաբար եւ զերկոսին անուանսն ի մէջ էառ, զՏէրն, եւ զԱստուածն։ Զգուշաբար ասաց, սնեալ ո՛չ երկայն ծերութեամբ, այլ գեղեցիկ ծերութեամբ։ Զգուշաբար ասացին, հարցցո՛ւք ո՛չ զնա, այլ զբերան նորա։ Զգուշաբար ի վեր հայեցեալ՝ գիշերի ի վերայ անկանէր թշնամեացն. (Փիլ.։)

Իբրեւ ի դիտանոց ինչ ծովու դրացի՝ զգուշաբար եւ անշարժապէս զբռնաւոր հողմոցն եւ զալեացն զ՝ի վերայ ընթացս համբերել. (Բրս. յուդիտ.։)

Մնալ զգուշաբար գալստեան թագաւորին. (Շ. բարձր.։)

Առ կամս օրինացն տեառն իւրոյ զգուշաբար բերիլ. (Լմբ. պտրգ.։)


Զգուշակ

See full entry →

adj.

that renders cautious;
that announces, warns.

NBHL (2)

ԶԳՈՒՇԱԿ կամ ԳՈՒՇԱԿ. Զգուշացուցիչ, կամ Գուշակելով յիշեցուցիչ. յուշարար.

(Սուրբ գիրն զքահանայս՝) ազդարարս ի դիտանոցի կացեալ վերայ, եւ զգուշակս յարձակման թշնամեաց, եւ դէտս կոչել սովորութիւն է. (Սարկ. քհ.։)


Զգուշական, ի, աց

See full entry →

adj.

hurtful;
to be avoided;
cf. Զգուշաւոր;
sober, moderate;
— կենցաղ, կեանք, ascetic life.

NBHL (5)

ԶԳՈՒՇԱԿԱՆ որ գրի եւ ԳՈՒՇԱԿԱՆ. Ուր գոյ կամ պահելի է զգուշութիւն. որ ինչ հայի ի զգուշութիւն. զգուշաւոր. երկիւղած. եւ Ճգնաւորական.

Զգուշական համարձակութիւն։ Զգուշական երկիւղիւ։ Զգուշական եւ աննիրհելի փառաբանողաց. (Նար.։)

Կամ որպէս Զգուշալի՛.

Զգուշակա՛ն է վայրապար ումեք հաւատալ. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 19։)

Յոյժ առ ճշմարտութիւն զգուշական (կամ գուշական) է ասել, թէ ոսկի է. (Պղատ. տիմ.։)


Զգուշահայեաց

See full entry →

adj.

cautious, circumspect;
smart, open-eyed.


Զգուշանք

See full entry →

s.

cf. Զգուշութիւն.

NBHL (2)

Զգուշութիւն. զգուշալի իրք կարեւորք.

Գուցէ նեղեալ ի սառամանեաց լճին՝ դիմեն ի ջերմութիւն բաղանեացն, եւ վրիպեսցեն ի զգուշանացն. (Թէոփիլ. ՟խ. մկ.։)


Զգուշապէս

See full entry →

adv.

cf. Զգուշաբար.

NBHL (2)

Զգուշապէս մտաւորական աչօք նայեցեալ տեսէ՛ք։ (Լմբ. պտրգ.)

Լե՛ր պահօղ զգուշապէս լեզուի եւ որովայնի եւ կոկորդի քոյ։ (Վրք. հց. II.)


Զգուշացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to precaution;
to forewarn, to preserve;
— զբերան իւր, to guard one's tongue, to keep the tongue between the teeth.

NBHL (6)

διαστέλλω moneo, observo Ազդ առնել, զգուշանալ. խրատել. զգաստացուցանել. հեռանալ ի վտանգէ.

Դէտ կացուցի զքեզ ... Զգուշացուցանիցես անօրինին ... Ոչ զգուշացուցեր նմա. եւ այլն. (Եզեկ. ՟Գ. 18 = 21։)

Կամ Զգուշութեամբ պահել, պահ դնել.

Բերդակալս արարեալ զգուշացուցին. (Փարպ.։)

Կամ Յուշ առնել, եւ Գուշակել.

Զգուշացուցանէր զիւր եկաւորութիւնն՝ դռնապանին։ Ընկեր մի դռնապանին զգուշացոյց զնմանէ, եւ ասէ, ես տեսի, եւ այլն. (ՃՃ.։)


Զգուշացուցիչ, չի, չաց

See full entry →

adj.

preservative.

NBHL (1)

Պատմեսցեն հարք որդւոց, իբրեւ պատուիրանք զգուշացուցիչք լինիցին. (Ագաթ.։)


Զգուշաւոր, աց

See full entry →

adj.

provident, circumspect, considerate;
exact, just, punctual, scrupulous;
sly, politic;
sober, moderate;
wary, mature.

NBHL (4)

ἁσφαλής securus Ուր գոյ զգուշութիւն ապահովիչ. անքոյթ. անվտանգ. անվրէպ. ամրացեալ.

Մարդասէր, հաստատուն, զգուշաւոր, անհոգ։ Ետուր եւ ի ծովու ճանապարհ, եւ ի մէջ ալեաց շաւիղ զգուշաւոր. (Իմ. ՟Է. 23. ՟Ժ՟Դ. 3։)

Չի՛ք ինչ զգուշաւոր ամրութիւն քան զերկիւղն Աստուծոյ։ Յետ զերկիւղն Աստուծոյ հայցել՝ անարատ մնալ եւ զգուշաւոր ասէ զկեալն յաշխարհի. (Խոսր.։)

Գիտէ Աստուած՝ զգուշաւոր արկանել հիմն մեծագոյն իրաց. (Վրդն. ել.։ (Առ յետինս վարի ռմկ. ոճով, որպէս Զգո՛յշ, զգուշացօղ)։)


Զգուշեաւ

See full entry →

adv.

with circumspection, slily;
strictly, punctually.

NBHL (2)

ԶԳՈՒՇԵԱՒ ἁσφαλέως, ἁσφαλῶς, ἑπιμελῶς , παρατήρων diligenter, accurate , observans որ եւ ԶԳՈՒՇԱՒ. (ի հոլովականէ բառիս Զգոյշ) Զգուշաբար. զգուշապէս. զգուշութեամբ. ուշ դնելով, փութով խնամոց. խորհրդով.

Զգուշաւ փակեալ լինի տապանն։ Զգուշեաւ եւ պահպանութեամբ ասէ, զի ի վեր յարուցեալ լինի ո՛չ ի սառայէ, այլ ի մեռելոցն։ Զգուշեաւ (կամ զգուշաւ) ընդ միտ ածեալք, եւ սպաս կալեալ գրեցին։ Զգուշեա՛ւ սպասեա՛ (այսինքն դիտեա՛), զի տասներորդ է Նոյ ի հողածնէն. (Փիլ.։)


Զգուշողական, ի, աց

See full entry →

adj.

that conserves or keeps in safe custody.

NBHL (1)

Բարեգործական է բարին, եւ նախախնամական որոց ի նմանէն բոլորից, եւ զգուշողական. (Մաքս. եկեղ.։)


Զգօնաբարոյ, ից

See full entry →

adj.

good, well-behaved, peaceful, quiet, affable, courteous.

NBHL (3)

Ի ձեռն մարմնոյ ընդելաբար՝ եւ զգօնաբար ընդ համազգեացս խօսելով. (Բրս. ծն.։)

Առեր զլուծն խոնարհութեան ի զգօնաբար կրօնաւորութիւն. (Գանձ.։)

Ի գայլոցն եւ ի գառանցն օրինակի զբարս մարդկան իմանալ, զոմանս վայրենամիտս, եւ զկէսս զգօնաբարոյս. (Գէ. ես.։)


Զգօնամիտ

See full entry →

cf. Զգօնաբարոյ.

NBHL (1)

Զգազանամիտ բարս մարդկան կոչէ գայլս, եւ զգօնամիտս կոչէ գառինս։ Վայրենամիտք եւ զգօնամիտք ի միասին բնակեսցեն, եւ միմեանց ինչ ոչ վնասեսցեն. (Ոսկ. ես.։)


Զգօնանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to become wise;
to grow familiar.

NBHL (5)

ἠμερόομαι mansuetus fio, resipisco Զգաստանալ. անձին զգալ. հանդարտիլ. ընտելանալ. ցածուն լինել. ցածնուլ. իմաստնանալ. խելօքնալ.

Կամօք չարանայ (բանականն), եւ յորժամ կամի՝ կարօղ է զգօնանալ։ Եթէ բնութեամբ չար ինչ էր օձ, ոչ զգօնանայր երբէք ի գազանութենէ անտի իւրմէ. նա աւանիկ տեսանեմք ի հնարագիտութենէ թովչաց զգօնացեալ. (Եզնիկ.։)

Թէեւ գազան էր, սակայն եւս զգօնանալ պարտ էր. (Ոսկ. մտթ.։)

Զգօնացեալք՝ ամփոփեն զանձինս. քա՛ւ, ասեն, մի՛ լիցի. (Իգն.։)

Զգօնացեալ հանճարով. (Վրդն. օրին.։)


Զգօնացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to render wise;
to tame, to subdue, to humanize.

NBHL (3)

ἠμερόω mansuefacio Հանդարտեցուցանել. ընդելացուցանել. խելօքցընել, ընտանեցնել.

Զմոլորական մտաց խակութիւն զգա՛ստ յարմարէ. զանբանական վընջողութիւն ասուն կենդանեաց ողջախոհաբար զգօնացուցանէ. (Նար. խչ.։)

Որ այնչափ զգօնացուցանել զօձս գիտեն. (Եզնիկ.։)


Զգօնութիւն, ութեան

See full entry →

s.

wisdom, maturity, good sense, good judgment;
mildness, gentleness, benignity, affability;
—, Գիրք զգօնութեան, the Book of Wisdom and the Proverbs of Solomon;
սկիգբն — զգօնութեան երկիւղ Տէառն, the fear of the Lord is the beginning of wisdom.

NBHL (8)

ἠπιότης lenitas, mansuetudo Հանդարտութիւն, հեզութիւն, մեղմութիւն. ուշիմութիւն. խելօքութիւն.

Ի հեզութիւն եւ ի զգօնութիւն (տերանց առ ծառայս). (Փիլ. ՟ժ. բան.։)

Ոչ ամենայն ուրեք զգօնութիւն լաւ ինչ է, այլ երբեմն զսաստն յաճախէ. (Երզն. մտթ.։)

ԶԳՕՆՈՒԹԻՒՆ. αἵσθησις sensus, intellectus σοφία sapientia σύνεσις intelligentia ἑπιείκεια moderatio Ուշեղութիւն. հանճար. իմաստութիւն. իմաստուն տնտեսութիւն. խելք, խելացութիւն.

Ուսուցեր խնդրել զիմաստութիւն եւ զգօնութիւն. (Պտրգ.։)

Խստութիւն խստութեամբ ոչ մղի, այլ զգօնութեամբ. (Ոսկ. մ. ՟Բ. 8։)

Եկեալ ի դէպ նոցա ճշմարիտ առակին զգօնութեան. (՟Բ. Պետ. ՟Բ. 22։)

Որպէս ասաց զգօնութիւնն, ի մեծութենէ գեղեցկութեան արարածոց եւ այլն. (Կոչ. ՟Թ։)


Զեխ

See full entry →

cf. Զեղխ.

NBHL (1)

ԶԵԽ ԶԵԽԻԼ, եւ այլն. cf. ԶԵՂԽ, եւ այլն։


Զեկուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to warn, to announce, to declare, to notify, to learn, to instruct, to inform;
— կանխաւ, to foretell.

NBHL (6)

μηνύω, δηλόω, προσανατίθεμαι indico, declaro, refero, expono, denuncio Զգացուցանել. իրազեկ՝ իրազգած առնել. տեղեկացուցանել. ծանուցանել. յայտ առնել. ազդ առնել. նշանակել. պատմել յունկն. յայտնել. իմացում տալ, հասկըցնել.

Զեկուցանէ անունս զզօրութիւն իւր։ Եղիցի՛ ամենայն իրօք. քանզի զայս զեկուցանէ այոն։ Զեկուցանէ նշանակաւ իմն այսպիսի։ Զազգն հաւաստի զեկոյց։ Ի ձեռն որոյ զեկուցանի, թէ հաւատաց Աստուծոյ։ Բաղձամ հասանել յայտնի նշանացն, որովք կատարածքն զեկուսցին. (Փիլ.։)

Բաւականս եւ առ ի զայլսն զեկուցանելոյ. (Կորիւն.։)

Այսպիսաբար յինքեան ունելով զեկուցանէ մեզ միտս. (Յհ. իմ. ատ.։)

Զայլոց նախարարաց զեկուսցուք բանիւ. (Յհ. կթ.։)

Զանարժանիցն, եւ զշաղախեալսն հեղգութեամբ կենացս զեկուցանէ. (Շ. բարձր.։)


Զեկուցումն, ման

See full entry →

s.

declaration, notification, warning, advice.

NBHL (2)

(Հրէշք) զեկուցումն մարդկան առաւել պղծութեանն։ Այսոքիկ՝ զեկուցմունք իմն են անյայտ եւ աներեւելի բնութեան. (Փիլ. ՟ժ. բան. եւ Փիլ. իմաստն.։)

Փրկագործ կրից երկրորդն Ադամայ՝ առ մեզ զեկուցումն. (Սկեւռ. լմբ.։)