Definitions containing the research գ : 10000 Results

Ես, իմ, ինձ

See full entry →

pron.

I;
ես ինքն, myself;
յինէն կողմանէ, as for me, for my part;
ըստ իս, in my opinion;
ահաւասիկ ես, here I am, here am I;
ես եմ, it is I;
ոչ եմ ինձ եւ յիս, I am beside myself, distracted, I am not master of my self-possession, I am driven mad.

NBHL (1)

Յինէն անսամ ձեզ, եւ ո՛չ է հրամանաւ թագաւորին։ Մեր մեզէն իսկ հասեալ է ի վերայ ստուգութեան դոցա. (Եղիշ. ՟Ը։)


Ետեղակալ, աց

See full entry →

s. adj.

lieutenant, vicegerent;
successor;
stationary, firm, stable.

NBHL (5)

Նուազագոյն յառաջնումն ցուցեալ, ետ զետէ գործոյն կատարելութեամբն ընդ նմա պայծառութեամբ ծագեալ. (Նիւս. կազմ. ՟Լ՟Բ։)

Զամենայն նախարարս եւ զզօրագլուխս եւ զտեղեկալս (կամ զտեղակաս). (՟Ա. Եզր. ՟Գ. 2։)

Նի՛ստ ի գիջի ետեղակալ. (Երեմ. ՟Խ՟Ը. 18։)

Երկինք եւ երկիր՝ անօթք ետեղակալք են։ Առնէ զնոսա անշարժս եւ ետեղակալս։ Երկինք ետեղակալք են, եւ լուսաւորքն գնայունք. (Եզնիկ.։)

Բարձեալ շրջեցուցանել, կամ ետեղակալ ունել ի ներքս (ի տան՝ զարձանս) զոսկեղէնս եւ զարծաթեղէնս. (Սարկ. հանգ.։)


Ետեղապահութիւն, ութեան

See full entry →

s.

lieutenancy.


Ետղ, ետեղ

See full entry →

s. adv.

place, spot, stead;
առ ետեղ, there, in that very place, in the same place;
immediately, directly, forthwith;
զետղ առնուլ, to stop, to cease to go.

NBHL (2)

Զետղ առեալ յեզր գետոյն։ Զետղ առեալ կայ։ Առնուլ զետղ եւ զկայանս։ Զետղ առեալ դարեաց. (Յհ. կթ.։ Կոչ. ՟Թ. 15։ Վեցօր. ՟Դ։ Լաստ. ՟Ժ՟Ա։)

Ակն ունէին առ ետեղ (այսինքն երկրաւոր) թագաւորութեան նորա։ Առ ետեղ (այսինքն անդէն վաղվաղակի) եկեսցեն ի վերայ. (Ոսկ. յհ. ՟Բ. 20. եւ 21։)


Երազադիւթութիւն, ութեան

See full entry →

s.

oneiromancy.

NBHL (1)

Յաղագս երազադիւթութեան. (Նոննոս.։)


Երազահան, աց

See full entry →

cf. Երազահմայ;
— երազոց, dreamer, visionary.

NBHL (4)

ἑξηγητής interpres somniorum Հանօղ՝ այսինքն մեկնիչ երազոց, ձեւանալով որպէս գուշակ եւ գէտ.

Կոչեաց զամենայն երազահանսն եգիպտոսի։ Պատմեցի երազահանացն, եւ ոչ ոք էր որ մեկնէր. (Ծն. ՟Խ՟Ա. 8. եւ 24։)

Աշակերտ մոգի ուրումն երազահանի. (Խոր. ՟բ. 45։)

ԵՐԱԶԱՀԱՆ ԵՐԱԶՈՑ. Որ հանէ երազս ի գլխոյ իւրմէ. յն. ἑνυπνιαζόμενος , յերազօղ։ (Օրին. ՟ժգ. 1. 3. 5։)


Երազահանութիւն, ութեան

See full entry →

s.

explanation of dreams

NBHL (3)

Երազադիւթութիւն. գուշակութիւն երազոց.

Լիւկիացիք ասին յառաջ գտանել զերազահանութիւն. (Նոննոս.։)

Իղձն բաղտամայ՝ բաբելոնացւոցն ապրեցուցիչ երազահանութեամբ, եւ յովսէփ երազատես եւ երազահան փարաւոնի .. . այն հեթանոսացէ, եւ ոչ քրիստոնէից. (Եղիշ. հոգ.։)


Երազահմայ

See full entry →

s.

one irocritic, diviner by means of dreams;
— լինիմ, to divine by means of dreams.

NBHL (1)

Օտար խորհրդով նշանագիրս գծել, եւ երեզահմայ լինել, ցնորել (զհետ) մոլորութեան երազահան ստութեան. (Եղիշ. հոգ.։)


Երազայոյզ

See full entry →

adj.

fanatical, visionary.

NBHL (2)

զի գրեալն, (Եղիշ. ՟Բ.)

առ (Յհ. կթ.) գրի,


Երազատես

See full entry →

s.

dreamer;
visionary, enthusiast, fanatic.

NBHL (1)

Ահա երազատեսն գայ. (Ծն. ՟Լ՟Է. 19։)


Երազացոյց

See full entry →

adj. s.

that shows, that explains dreams.

NBHL (1)

Եւ որ երազմոյն տեղին ... երազացոյց երազընդհան պաշտաման. (Ագաթ.։)


Երազափորձ

See full entry →

adj.

subject to pollution during sleep.

NBHL (2)

Փորձեալն յերազի գիջութեամբ. կամ Երազափորձութիւն.

Որ չիցէ սուրբ ի ցայգութեան բղխմանէ, զերազափորձսն ասէ. (Վրդն. օրին.։)


Երազափորձութիւն, ութեան

See full entry →

s.

pollution which happens during sleep.

NBHL (2)

ὁνειρωγμός somnium venereum Փորձութիւն մարմնոյ յերազի. գիջութիւն ի քուն. ցայգութեան բղխումն.

Առնու բանջար կուտակեայ, զոր գիտէր առ երազափորձութիւն ի ճահ. (Պտմ. աղեքս.։)


Երազընդհան

See full entry →

cf. Երազահան.

NBHL (1)

Երազմոյն տեղին ... երազացոյց երազընդհան պաշտաման. (Ագաթ.։)


Երազիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to dream, to fancy, to see things in a dream.


Երաժշտակ

See full entry →

s.

a. singer.

NBHL (2)

Երաժշտակին զուրախականն բախեալ նուագս. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)

Ասեն՝ երաժշտակի ուղղութիւն գոլ զայն զօրութիւն. (Պղատ. օրին. ՟Բ։)


Երաժշտական, ի, աց

See full entry →

adj. s.

musical;
musician;
—ն, music.

NBHL (10)

μουσικός, -κή, -κόν musicus, -a, -um Որ ինչ սեպհական է երաժշտաց եւ երաժշտականութեան. գուսանական.

Որ ըստ երաժշտական արուեստի յարմարէր զնա։ Իբրեւ գործւով երաժշտականաւ կարասցէ ոք յարմարել։ Յարմարական եւ նուագաւոր բաղաձայնութիւն կատարէր, եւ արդարեւ երաժշտական. (Փիլ.։)

Քաղցրացուցանէր ոմանց զկարգս երաժշտական. (Եղիշ. ՟Գ։)

ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆ. Նման երաժշտաց. երաժշտակ. երաժիշտ. երգիչ, կամ նուագածու ճարտար. քաղցրաձայն.

Երաժշտական թռչնոցն երգովք ամենայն վայրք հնչէին. (Նիւս. կազմ.։)

Քան զերգս՝ երաժշտականաց ձայնս։ Զերաժշտականաց զերանաւէտ զհոգեղէն հնչմունս. (Շար.։)

Նուագ երաժշտականաց ի քաղցր գինւոջ. (Սիր. ՟Լ՟Ե. 8։)

ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆՆ. գ. μουσική musica, ars canendi

Թուականն (այսինքն թուաբանութիւն) բաղկանայ ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ ինքեան, իսկ երաժշտականն ի տարորոշ քանակէն՝ որ ըստ բաղազանութեան։ Զթուականն փիւնիկեցիք գտին. իսկ զերաժշտականն թրակացիք։ Երաժշտականին յարակայանայ եւ այլն. (Սահմ. ՟Ժ՟Է։)

Բաժանեալ էր մեզ յայնժամ երաժշտականն. էր տեսակ ինչ երերգոյ՝ իղձք առ աստուածսն. միւս տեսակ՝ ողբք. եւ այլն. (Պղատ. օրին. ՟Գ։)


Երաժշտականութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music.

NBHL (3)

μουσική musica որ եւ ասի ԵՐԱԺՇՏԱԿԱՆՆ. Արհեստ երգոց եւ նուագաց. երաժշտութիւն. քաղցրաձայնութիւն եւ եղանակ արուեստական. (ի յն. մուսիքի՛).

Ըստ երաժշտականութեան՝ եօթնաղի քնարն գրեթէ քան զամենայն գործիս լաւագոյն է։ Որ յերկնին է երաժշտականութիւն։ Ամենայարմար եւ արդարեւ երկնային երաժշտականութիւն. (Փիլ. այլաբ. եւ Փիլ. լին.։)

(Ի թռչնոց) ոմանք բնաւորականք յինքեանց երգեցօղ երաժշտականութեամբն. (Պիտ.։)


Երաժշտապետ, աց

See full entry →

s.

music-master;
chief of musicians, leader of the band.

NBHL (5)

Պետ երաժշտաց. գլուխ երգչաց եւ նուագածուաց.

Գլուխ պարաւորացն, կամ երաժշտապետ երգոցն՝ մարգարէն դաւիթ. (Տօնակ.։)

Ըստ հոգենուագ երաժշտապետին դաւթայ. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)

Յաղթեցան յայսմ երգոց երաժշտապետքն յունաց. (Ճ. ՟Ա.։)

Երաժշտականն գործի ի յերաժշտապետէ անտի ունի զհնչելն եւ զնուագելն. (Խոսրովիկ.։)


Երաժշտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to play music.

NBHL (1)

Մերձ առ եւնոմիոսն զարգացեալ երաժշտէր. (Մագ. ՟Հ։)


Երաժշտութիւն, ութեան

See full entry →

s.

music;
— առնել, to play -;
ձայսական՝ գործիական —, vocal, instrumental -.


Երախակալ

See full entry →

s.

haft, hilt.


Երախայանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to cause one's self to be instructed in the mysteries of the faith.

NBHL (1)

ԵՐԱԽԱՅԱՑԵԱԼ. Անցեալ ի կարգս կրթելեաց ի մկրտութիւն. որ եւ Երախայ.


Երախայացուցանեմ, ուցի

See full entry →

va.

to instruct in the mysteries of the faith, to catechise, to teach the catechism.

NBHL (2)

ԵՐԱԽԱՅԱՑՈՒՑԱՆԵՄ ԵՐԱԽԱՅԵՑՈՒՑԱՆԵՄ. κατηχέω, κατηχίζω catechizo, initio, doceo rudimenta christianismi Մուծանել եւ կրթել ի կարգ երախայից մկրտելեաց.

Երախայեցոյց, եւ կարգեաց նոցա պահս. (Կամրջ.։)


Երախայութիւն, ութեան

See full entry →

s.

state of a catechumen.

NBHL (2)

κατήχησις, κατήκησις catechesis, instituito Հրահանգութիւն ի պէտս մկրտութեան. որ ասի ի մեզ եւ Կոչումն ընծայութեան. որպէս է տեսանել ի գիրս կիւրղի երուսաղէմացւոյ.

Երախառյութեանն օծումն զհրաւիրականն ունի դրոշմ։ Յայնմ ժամանակի առ կատարելահասակս ոմանս կատարիւր երախայութեան կարգ. (Յհ. իմ. ատ.։)


Երախայրիք, րեաց

See full entry →

s.

earlyfruits, first-fruits.

NBHL (2)

Ոչ միայն ի ստացուածոց երախայրիս մատուցանել, այլեւ յիւրեանց իսկ ոգւոցն եւ մարմնոցն։ Զանդրանիկս զարուսն օրինակ երախայրեաց նուիրէ. (Փիլ. քհ.։)

Միայն անբիծ երախայրի, եւ պատարագ հաշտեցուցիչ աստուծոյ (տիրամայր). (Հ. կիլիկ.։)


Երախճան

See full entry →

s.

muzzle (for dogs, etc).

NBHL (2)

κημός camus, capistrum Կապ բերանոյ գրաստուց. դանդանաւանդ կամ սանձ.

Երախճանաց եւ սանձանց (յն. մի բառ) պէտս ունել ի ճնշումն. (Նիւս. երգ.։)


Երախտակորոյս

See full entry →

adj.

unthankful, ungrateful.

NBHL (1)

Անգորովս եւ երախտակորոյսս գտանիլ առ ծնողսն. (Վրդն. ել.։ եւ Տօնակ.։)


Երախտահատոյց

See full entry →

adj. s.

that recompenses, grateful;
— լինել, to be thankful;
—ք, thankfulness, cf. Շնորհակալութիւն.

NBHL (6)

Շնորհահատոյց. երախտագէտ

Երախտահատոյց լինել աստուծոյ յոգն սիրոյն. (Խոսր.։)

Երախտահատոյցք լիցուք երախտաւորին մերոյ եւ աստուծոյ. (Սարգ. ՟ա. պետ. ՟Ը։)

Ախորժեմք (գտանիլ) ընդ շնորհապարտսն եւ ընդ երախտահատոյցսն. (Տօնակ.։)

ԵՐԱԽՏԱՀԱՏՈՅՑՔ. գ. εὑγνωμωσύνη aequitas animi, gratus animus Հատուցումն շնորհի վասն երախտեաց. երախտագիտութիւն.

Աստ ճաշակ կերակրոց գոհութեամբ. աստ երախտահատոյցք առ արարիչն ամենայնի, աստ հօրն քրիստոսի երկրպագութիւնք. (Կոչ. ՟Զ։)


Երախտամոռաց

See full entry →

cf. Երախտամոռ.

NBHL (1)

Որ բազում խնամս գտեալ ի նմանէ ... եւ երախտամոռացք եղեալ՝ առ դեւս հաստատէին դաշինս. (Իգն.։)


Երախտանք, նաց

See full entry →

s.

act of reminding some one of benefits received.

NBHL (1)

Զտուրսն աւանդէ մեծաբանութեամբ եւ երախտանօք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երախտապարտ

See full entry →

adj.

obliged;
— լինել՝ գտանել ումեք, to be obliged, indebted, or to owe obligations to some one;
— առնել՝ կացուցանել զոք, to oblige a person highly.


Երախտաւոր, աց

See full entry →

adj. s.

thankful;
benefactor, beneficent, obliging.

NBHL (4)

εὑεργέτης benefactor, benemeritus Երախտագործ. բարերար. աղէկութիւն ընօղ.

Զմեր փրկիչն եւ զերախտաւոր զմուրդքէ. (Եսթ. ՟Ժ՟Զ. 13։ Տե՛ս եւ Իմաստ. ՟Ժ՟Թ. 13. ՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 15։)

Եւ իբր Երախտահատոյց. շնորհակալու, երախտագէտ.

Երախտաւոր լինել գործովք արդարութեան՝ հօրն երկնաւորի։ Լեալք երախտաւորք եւ կամարարք բարերարին։ Արժանաւոր երախտաւոր վարուք հասանել ի նաւահանգիստն կենաց. (Յճխ. ՟Բ. եւ ՟Դ։ Զորս մարթ է իմանալ եւ ըստ առաջին նշ. որպէս էմէքտար։)


Երախտաւորիմ, եցայ

See full entry →

vn.

to be favoured, to receive benefits.

NBHL (1)

εὑεργετούμαι beneficium assequor Երախտիս տեսանել. բարերարութիւն գտանել. օգտիլ.


Երախտաւորութիւն, ութեան

See full entry →

s.

bounty, beneficence, obligingness.

NBHL (4)

εὑεργεσία beneficentia Երախտաւորն գոլ. եւ Երախտիք. բարերարութիւն. բարիք. օգուտ.

Ամուր պահապան երախտաւորութեանն՝ յիշատակ երախտաւորին, եւ հանապազորդ գոհութիւնն. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)

Երախտաւորութիւն առ իմս տկարութիւն զնորայն իմանամք մատակարարութիւն. (Մագ. ՟Կ՟Ե։)

Տեսե՞ր զանզուգական երախտաւորութեանցն ձիրս. (Նանայ.։)


Երախտեմ, եցի

See full entry →

vn.

to remind some one of benefits received.

NBHL (2)

Յիշել եւ ի դէմս ածել ումեք զերախտիս իւր՝ ամաչեցուցանելով զնա. աղեկութիւնը երեսը տալով խպնեցնել.

Ոչ երախտէ քեզ։ Դու մեծաբանես, ունչ առնես, երախտես։ Երախտեցեր, եւ յինէն շնորհակալութիւն պահանջեցեր. (Լմբ. պտրգ.։)


Երախտիք, տեաց

See full entry →

s.

favour, kindness, benefit, service, pleasure;
— առնել, to oblige, to please, to do an act of kindness, to deserve well, to favour.

NBHL (5)

εὑεργεσία beneficium, benefactum, meritum ἁγαθόν bonum χάρις gratia Բարերարութիւն. շնորհք. ձրի բարեգործութիւն. բարիք. աղեկութիւն.

Հատոյց ինձ չար՝ երախտեաց իմոց. (՟Ա. Թագ. ՟Ի՟Ե. 21։)

Իբրեւ զտեառն եւ զդատաւորի եւ զհատուցանողի երախտեաց. (Սարգ. ՟ա. յհ. ՟Զ։)

Շահ եւ ոչ մի ինչ անտի գտանեն, եւ ոչ երախտիս ինչ յաստուածակոյս կողմանէ ընչդունին»։

Ունչ առնես, երախտես, եւ հալես զնուէրսն աստուծոյ երախխտիւք. (Լմբ. պտրգ.։)


Երակահատ, աց

See full entry →

s.

bleeder;
lancet.

NBHL (1)

Ապա թէ ոչ՝ եւ մեք ասասցուք զերակահատն, որ ի մարմին, բժշկականութեան մասն գոլ. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Երակահատութիւն, ութեան

See full entry →

s.

blood-letting, phlebotomy, bleeding.

NBHL (1)

Երակահատութեան ասիցէ զառողջութիւն գոլ կատարումն. (Անյաղթ վերլծ. արիստ.։)


Երամախմբեալ

See full entry →

adj. adv.

in a flock.

NBHL (1)

Երամախմբեալք ի մերոյին ժամանելով գետին. (Սհկ. կթ. արմաւ.։)


Երամակ, աց

See full entry →

s.

herd, flock, cattle;
— ձիոց, stud;
— այծից, ոչխարաց, flock of goats, of sheep;
— խողից, herd of swine.

NBHL (1)

Երամակ խաշանց, կամ այծից, ուղտուց, խոզից. (Առակ. ՟Ի՟Է. 23։ Երգ. ՟Զ. 4. 5։ Ես. կ. 6։ Մտթ. ՟Ը։ Մրկ. ՟Ե։ Ղկ. ՟Ը։)


Երամակից, կցի, կցաց

See full entry →

adj.

of the same flock, or company.


Երամանամ, ացայ

See full entry →

vn.

to assemble in troops, to flock, to go in company.

NBHL (4)

ἁγελάζομαι congregor Ժողովիլ. խմբիլ. հաւաքիլ. ի մի գալ. սիւրիւ կապել.

Նաեւ ո՛չ աղաւնիք ընդ ագռաւս երամանան. (Նանայ.։)

Դաս դաս խորդոց հաւուց ... երամացեալք հարօրանան. (Ագաթ.։)

Իբրեւ զաղաւնիս երամացեալ գան առ մեզ։ Որպէս տարմ երամացեալ։ Գազանացն շարմունք երամացեալք. (Խոր. հռիփս.։ Զքր. կթ.։ Սհկ. կթ.։)


Երամապետ, աց

See full entry →

s.

chief, keeper of a flock, or herd, shepherd.

NBHL (2)

ἁγελάρχης, ἁγελάρχος gregarius Գլուխ երամոյն. դասապետ. պարագլուխ.

Թեւաբուսիկ եղեալ արդարոցն երամք՝ թռչին լուսափայլեալք, նոցին (հրեշտակաց) համակարգելով երամապետիցն խմբից. (Շ. հրեշտ.։)


Երամովին

See full entry →

adv.

in company, in several troops.

NBHL (1)

Ձագախառն երամովին գան առ իս». յն. ձագուք հանդերձ. (Ես. ՟Կ. 8։)


Երանալից

See full entry →

adj.

happy, full of felicity.

NBHL (2)

ԵՐԱՆ եւ ՏԱՆԵՐԱՆ. Ըստ պ. Է՝ Արեաց եւ անարեաց, Արանց եւ սինլքորաց. եւ ըստ քաղդ. Արթնոց եւ անարգաց։ (Եղիշ. ՟Բ։)

Փափկասուն եւ երանալից տնկագործիւր դրախտ. (Պիտ.։)


Երանաշնորհ

See full entry →

adj.

happy, blessed.

NBHL (1)

Երգեա՛ կոյս անբիծ՝ երգ հօտապետից երանաշնորհից. (Գանձ.։)


Երանաւետեալ

See full entry →

adj.

happy;
that is declared happy.

NBHL (1)

Երանաւետեալք ի հոգեղէն զուարթնոց. (Շար.։)


Երանաւէտ

See full entry →

cf. Երանալից.

NBHL (1)

Երանաւէտ ձայն, կամ բարբառ, ծագումն, մահ, գանձ. (Պիտ.։ Եփր. խոստով.։ Յիսուս որդի.։ Ճ. ՟Ա.։ Վրք. ոսկ. Բենիկ.։)


Երանեակ

See full entry →

cf. Երանելի.