Definitions containing the research բանաւոր : 127 results

Ողջակիզութիւն, ութեան

s.

cf. Ողջակիզումն.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկա՛լ զողջակիզութիւն անձին իմոյ։ Եւ այսպէս ի բանաւոր ողջակիզումն զինքն քրիստոսի նուիրէր. (Յհ. կթ.։)


Ողջակիզումն, ման

s.

offering a holocaust.

· Calfa

NBHL (1)

Ընկա՛լ զողջակիզութիւն անձին իմոյ։ Եւ այսպէս ի բանաւոր ողջակիզումն զինքն քրիստոսի նուիրէր. (Յհ. կթ.։)


Ոսոխ, աց

s.

adversary, enemy, opposite;
antagonist, rival, competing.

· Calfa

NBHL (1)

Որում նոյն ինքն ճշմարտութիւնն ոսոխ է, եւ՛ բանաւորն անբան լինի. (Աբր. մամիկ.։ Ճ. ՟Բ.։)


Նորասնունդ

adj.

newly fed, young, tender.

· Calfa

NBHL (1)

Հալածելով ի փարախէ նորասնունդ քո բանաւոր ոչխարաց. (Ոսկ. լս.։)


Ոք, ուրուք, ումեք, ոմանք, ոմանց

s. adj.

some one, some body, any one;
some, one, certain;
այր ոք, a man;
կին ոք, a woman;
ամենայն ոք, every one, every body;
իւրաքանչիւր ոք, each one, any one;
որ ոք, who, whoever, he that;
ո՞ոք, ո՞վ ոք, who ?
եթէ կայցէ՞ ոք այնչափ յանդուգն, is there any one bold enough ?
ոչ ոք, մի ոք, no one, no body, none;
ոչ սիրեմ ոք յարանցդ յայդցանէ, I love none of these men;
երթիջիր առ այր ոք, address yourself to some one else.

· Calfa

NBHL (1)

(գտանի եւ ումեքիւ, ոքք կամ ոք)) - Ոմն. մի ոմն. եւ Մի. մի ինչ. իմն. ինչ. այս ինչ. τίς, τι aliquis, -qua, -quid;
quidam, quaedam, ullus, ulla, nonnulli եւ այլն. Ի մեզ սեպհական է բանաւորաց, այլ լայնաբար ասի եւ զկենդանեաց եւ զանշնչից ըստ հոմաձայնութեան յունին. մեկը, մեկ քանին.


Ուղղագնաց

adj. fig.

walking upright;
walking in uprightness, full of rectitude, virtuous.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդ կենդանի բանաւոր՝ ուղղագնաց։ Մարդ է ուղղագնաց՝ ծիծաղական. (ա՛յլ ձ. ուղղորդագնաց) (Սահմ. ՟Գ։)


Որչափ, ից, փիք, փոյք

cf. Որչափոյք.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ առ անբան աշխարհս այսպէս հոգ տանի աստուած, ո՞րչափ եւս առաւել առ բանաւոր աշխարհ մարդս. (Եղիշ. ՟Բ։)


Որպակ

cf. Որպէս.

· Calfa

NBHL (1)

Եթէ ոք իմաստուն, ո՛րպակ բանաւոր. (Մագ. լ։)


Հարկ, աց

s. adv.

tribute;
tax, impost, duty, excise;
necessity, want, exigency;
constraint, obligation;
homage, duty, service;
հարկ վերադիր, additional tax;
— տարապայման, over-assessment;
— դժնդակ, shocking necessity;
առանց —ի, without necessity;
—աւ, ի —է, առ —ի, necessarily, of necessity, essentially;
inevitably, indispensably;
by force, by compulsion, forcibly;
ընդ —աւ արկանել, ի —ի կացուցանել, to place or lay under contribution, to tax, to load or burden with imposts, to levy contributions, to render tributary, to subdue, to subject, to enslave, to subjugate;
— հանել, to gather in, to exact tribute, to raise money, to put a tax on;
—ս հարկանել, to pay a tribute;
to be tribute to;
ի —ի կալ, մտանել ի —, to serve, to subject oneself to, to submit, to be tributary to;
— առնել, to force, to constrain, to use violence;
հատուցանել զ— շնորհապարտ մեծարանացն, to pay the tribute of gratitude;
—է, one must, it is necessary;
չէ —, չէ ինչ —, it is not necessary, there is no need, no matter;
— ի վերայ կայ ինձ, necessity obliges me to;
— եղեւ նմա բողոքել ի կայսրն, he was obliged to appeal to Caesar;
ըստ —ի ժամանակին, according to the wants of the age;
— էր, it was necessary;
— եղեւ մեզ առնել, we were obliged, compelled or constrained to do;
— է ինձ երթալ, I must go;
մերցուք եթէ — լիցի, let us die if it must be!.

· Calfa

NBHL (1)

Զի մի՛ թուիցի ընդ հարկաւ վարել զբանաւորսն. (Եզնիկ.։)


Խաղալիկ, լկաց

s. fig.

player;
dancer;
game, play, toy, plaything;
trifle, trifling amusement, foolery;
gewgaw, bawble;
laughing-stock, butt;
— լինել, to become the laughing-stock of;
— առնել, to make game of;
— եղեւ բախտին, he was fortune's plaything, or the sport of fortune, fortune mocked him;
հողմոց եւ ալեաց —, at the mercy of winds and waves.

· Calfa

NBHL (1)

Արարեալ խաղալիկ հրեշտակաց։ Եւ բանաւորք՝ խաղալիկքնորա. (Յոբ. ԽԱ. 25։ Ամբ. Ա. 10։)


Խարամանի, անւոյ

s.

the devil, demon;
venomous serpent.

· Calfa


Ճարտասանութիւն, ութեան

s.

rhetoric, oratory, oratorical art;
eloquence, fecundity of expression, fluency of speech, richness of style.

· Calfa

NBHL (1)

Է որ երկրաւոր է, եւ բանաւոր. որ ճարտասանութեամբ իմանի. (Սարգ. յկ. ՟Ը։)


Կոխ

s. adj.

trampling or stamping upon;
trampled upon, trodden underfoot;
— ճանապարհ, beaten or frequented track, public road;
տալ ի —, to give to be trampled on, to cause to tread on;
երկինք չեւ էին —, no one had as yet entered heaven.

· Calfa

NBHL (1)

Որ ոչ գիտուն մտօք, եւ ոչ բանաւորական արհեստիւ կոխ. (Նանայ. յռջբ։)


Մահացու, աց

adj. s.

deadly, mortal, mortiferous, pestilential;
cf. Մահկանացու;
mortal;
—ք, mortals;
mankind;
— մեղք, հիւանդութիւն, վէրք, թշնամի, deadly sin;
mortal sickness;
fatal wound;
deadly enemy.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մահացու եւ յանմահ բանաւորաց. (Պիտ.։)


Հովուապետ, աց

s. fig.

chief shepherd;
Jesus-Christ;
pontiff, archbishop.

· Calfa

NBHL (1)

Պահեալ զհովուապետն խաշանց քոց բանաւոր հօտի։ Հովուապետին անյայտ եղեալ։ Հովուապետաց հանդէսս. (Նար. գանձ խչ.։ Շ. վիպ.։ Երզն. լս.։)


Հնարաւոր, աց

adj.

possible, feasible, that can be made or done;
powerful, potent;
cf. Հնարագէտ.

· Calfa

NBHL (1)

Ի մտաւորաց եւ ի բանաւորաց, եւ ի հնարաւոր կենդանւոյս, զմարդոյս ասեմ։ Առաւել հնարաւոր երեւեցաւ հողանիւթեայ բնութիւնս. (Սարգ. ՟ա. պետր. ՟Բ։ Խոսր.։)


Հոգեշահ

adj.

salutary, useful or profitable to the soul, spiritual.

· Calfa

NBHL (1)

Հոգեշահ նահապետք, կամ բանք, բանաւորութիւնք, վարդապետութիւն. (Արծր. ՟Բ. 18։ Եփր. պ։ Մանդ. ՟Ժ՟Ա. Փարպ.։ Ոսկ. յհ. ՟Ա. 20։)


Հոգեւոր, աց

adj. s.

spiritual;
devout, pious;
animated, lively, spirited;
—ք, spiritual things.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ եւս շունչ կենդանի, այլ անձինս բանաւորս եւ հոգեւորս ստեղծանէ ջուրս այս. (Ոսկ. յհ. ՟Ա. 25։)


Մտառու, աց

adj.

of good comprehension, intelligent.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանի բանաւոր մտառու. (մտառու՝ զի ուսմամբ աճէ. Պիտառ.։)


Մտաւոր, աց

adj.

intellectual, intellective, spiritual;
intelligent, clever.

· Calfa

NBHL (6)

Արար զմեզ բանաւորս եւ մտաւոր, զի ծանիցուք զարարիչն. (Յճխ. ՟Դ։)

Արար զբանաւորս եւ զանբանաւորս, զմտաւորս եւ զանմտաւորս. բանաւորաց եւ մտաւորաց յիւրաքանչիւր առաքինութեանց կարգեաց ստանալ զբարութիւն. (Եզնիկ.։)

Զմտաւոր գառինս տածիցէք։ Վասն է՞ր իսկ բնաւ եղաք բանաւորք եւ մտաւորք. (Խոսր.։)

Զմտաւոր եւ զբանաւոր հոգին (քրիստոսի զմարդկային)։ Տէրն մեր յիսուս զմարդկեղէն մտաւոր ոգին արձակեաց առ հայրն. (Յհ. իմ. երեւ.։ Շ. բարձր.։)

Ոչ ամենայն գնայուն՝ կենդանութիւն մտաւոր եւ բանաւոր ունի։ (Եզնիկ.։)

νοερός, νοητός intelligens, intelligendi vi praeditus ἕμφρων prudens, sapiens. Ունակ մտաց. մտօք ճոխացեալ. բանաւոր, իմացական. մտացի. խոհեմ. հանճարեղ.


Նախապտուղ

s.

first, fruit, premice.

· Calfa

NBHL (1)

Դու աբրահամ ի ձեռն աստուածպաշտութեան եղեր նախապտուղ։ Մեղքն էառ զնախապտուղս բանաւորական բնութեանս. (Եփր. երաշտ. եւ Եփր. յենովք. եւ Եփր. յեղիա.։)


Յարաշարժ

adj.

always in motion, inconstant.

· Calfa

NBHL (1)

Նա ի սիրտս բանաւորաց հրացեալ եւ յարաշարժ բեւեռ. (իբր միջամուխ հետզհետէ) (Արծր. ՟Ե. 11։)


Յարատեւութիւն, ութեան

s.

perseverance, assiduity;
perpetuity, endless continuity, everlastingness.

· Calfa

NBHL (1)

Հանդերձ բազմապատիկ կենդանեացն յարատեւութեամբ՝ անհատ եւ զբանաւորիս ունի զկենդանութիւն. (Պիտ.։)


Մարդատունկ, տնկոց

s. adj.

human race, human creature, man;
human, rational;
— բուրաստան, garden planted by man.

· Calfa

NBHL (1)

Մարդկեղէն տունկ. մարդ որպէս տունկ բուսեալ. եւ Մարդկեղէն. բանաւոր.


Հերկեմ, եցի

va.

to plough, to till, to cultivate.

· Calfa

NBHL (1)

Ամոլք հաւատոյ (գր. եւ տրդ) զբանաւոր երկրի հայոց զխստութիւն հերկեցին բանիւ. (Տաղ.։)


Հայեցողութիւն, ութեան

s.

contemplation;
speculation;
theorem.

· Calfa

NBHL (1)

Յանիմաստ բանաւորէ, եւ կրկին հայեցողութեամբ ճայրոտելոյ՝ իմանալեաւ եւ զգալեաւ. (Սկեւռ. ես.) իմա՛, տեսանելեօք հոգւոյ եւ մարմնոյ։


Հանգունակից, կցի, կցաց

cf. Հանգունակատիպ.

· Calfa

NBHL (1)

Առ աննմանս հանգունակից բանաւորութեանց։ Հանգունակից առաջնոյն՝ անուամբ եւ իրօք. (Նար. ՟Ժ՟Ե. ՟Ղ՟Զ։)


Խօսակցութիւն, ութեան

s.

conference, dialogue, conversation, parley, interview;
interlocution;
discourse.

· Calfa

NBHL (1)

Ի քաղաքս կաճառաւ միաբանին ի խօսակցութիւն բանաւոր մարդկան. (Պիտ.։)


Խօսողութիւն, ութեան

s.

faculty of speech.

· Calfa

NBHL (1)

Ասեն իմաստունք յունաց զխոհականութիւն գոլ բանաւորութիւն, եւ զանուանագիտութիւն՝ խօսողութիւն. (Վրդն. ծն.։)


Խօսուն, սնոց

adj.

gifted with the faculty of speech;
endowed with reason, rational.

· Calfa

NBHL (2)

Զբանաւոր զիմաստուն զխօսուն կամ գիտուն. (Եղիշ. ՟Ը։)

λαλητός, λογικός loquendi facultate praeditus. Ունակ խօսից, բանից. բանականութեան, եւ կարողութեան խօսելոյ. բանական. բանաւոր.


Լուսազարդեմ, եցի

va.

to furnish with light, to illuminate

· Calfa


Խորացուցանեմ, ուցի

va.

to make deeper;
to make abstruse, obscure, unintelligible.

· Calfa

NBHL (1)

Գետ բանաւոր արուեստիցն իմացուած շնչական, եւ տոյտ՝ զի շրջադարձեալ խորացուցանէին զասացուածս իւրեանց. (Վանակ. յոբ.։)


Խորհրդական, ի, աց

adj. s.

mystical;
mysterious;
sacramental;
emblematical, symbolical;
rational, thinking, prudent;
adviser, counsellor;
— իմաստ, rhapsody, religious rapture.

· Calfa

NBHL (1)

ԽՈՐՀՐԴԱԿԱՆ. βουλευτικός consultus եւ այլն. Իմաստնական. խոհական. խոհեմական. բանաւոր.


Թղթաբեր, աց

s.

letter carrier, postman, courier, post, messenger.

· Calfa

NBHL (1)

Պատմեցաւ ի բանաւորաց սուրբ թագաւորութեանդ թղթաբերաց. (Շ. թղթ.։)


Կարգեմ, եցի

va.

to put in order, to arrange, to dispose, to distribute, to put, to place, to plant;
to destine, to prescribe, to fix, to assign, to enjoin;
to establish, to institute, to found;
to constitute, to charge with;
to number or place among;
to range in battle, to put in order of battle or in battle-array;
*to marry, to give in marriage;
կարգեալ ընդ իշխանութեամբ, subaltern, inferior;
խաղային յառաջ՝ կարգեալք եւ կազմեալք, they cautiously advanced in good order.

· Calfa

NBHL (1)

Զհողն՝ բանաւոր կենդանի կարգեցեր. (Իսիւք.։)


Կարութիւն, ութեան

s.

cf. Կարողութիւն.

· Calfa

NBHL (1)

Կարութիւն՝ է՛ որ բանաւոր, եւ է՛ որ անբան։ Խնդրէ ի վերայ անբանիցն, որ ըստ միում կարութեան ներգործեն. որպէս հուր անբան ելով՝ կարողութիւն ունի ջեռուցանել. (Անյաղթ պերիարմ.։)


Կենդանի, անւոյ, անեաց

adj. s. adv.

living, alive;
animated, lively, vivid, vivacious, sprightly;
vital, vivifying, vivificative;
animal, beast;
կենդանեաւ՝ կենգանեօք, in one's lifetime, during one's life;
— լինել, to be alive, to live;
— առնել, to give new life to, to reanimate, to vivify;
— պահել զոք, to save anothers live;
երդուաւ ի —ն յաւիտենից, he swore by the living God, by the Eternal;
— է Տէր եւ — է անձն քո եթէ, as the Lord lives, as thy soul lives...;
— է անձն քո, արքայ, թէ գիտիցեմ, as thy soul lives, o king, I cannot tell;
— է Տէր եթէ մեռանիցի, I swear by the Lord he shall not die.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանի բանական կամ բանաւոր. այս ինքն մարդ. (Սահմ. Ա։)


Կերակուր, կրոց

s.

meat, eatables, nourishment, aliment, subsistence, food, victuals;
repast;
bait, food, provender, pasture;
prey;
fuel;
ունի՞ք ինչ —, have you any thing to eat ? — եւ ըմպելի, eating & drinking;
քաղցր ի —, sweet to eat;
— վատառողջ, misdiet;
առողջարար —, wholesome food;
ազնիւ՝ քաղցրանամ՝ փափուկ —ք, exquisite, delicious, dainty meats;
թշնամիք մեր՝ — մեր են, we can eat up our enemies like bread;
մատնելոց են նոքա ի — ձեզ, they shall be your prey;
— տալ՝ արկանել, to give to eat, to feed;
առնուլ ի —, to take for nourishment;
— առնուլ, to eat, to feed, to take food;
— լինել, to be the prey of;
— սրոյ առնել, to put to the sword;
— լինել հրոյ, to be for fuel to the flames;
—ք որովայնի եւ որովայն — կրոց, meats for the belly the belly for meats;
cf. Զուգեմ.

· Calfa

NBHL (1)

βρῶσις, βρῶμα, κατάβρωμα , βορά cibus, esca, depastio, devoratio τροφή nutrimentum, alimentum եւ այլն. Կեր եւ կուր. ուտելի եւ կլանելի. ուտեստ. պարէն. սնունդ կենդանեաց՝ մանաւանդ բանաւորաց.


Պարառեմ, եցի

va.

to comprise, to include, to comprehend, to encompass, to embrace, to take in;
to envelop, to beset, to invest.

· Calfa


Պաշտպանութիւն, ութեան

s.

defence, protection, guard, auspices, patronage, stay, support, favour;
apology, intercession;
service, office;
ընդ պաշտպանութեամբ օրինաց, under the aegis of the Law.

· Calfa

NBHL (1)

Ընդ լուսնովս վայրք ... մտերմաբար յանբանս եւ ի բանաւոր կենդանիս՝ բերովք զիւրաքանչիւրն կատարեն արժանաւոր պաշտպանութիւն. (Պիտ.։)


Պաշտօն, տամանց

s.

worship, adoration, latria, religion;
service, office, ministry;
ceremony, mystery;
service, office;
employment, function, duty, post, place;
— աստուածային, divine worship;
— կռոց, idolatry, the worship of idols;
սնոտի —, superstition;
— ննջեցելոց, burial service;
burial;
— բարի, piety, religion, fear of God;
հասարակաց պաշտամունք, public functions;
—, պաշտամունք, Olympic or public games;
ի պաշտամանէ, by profession;
պաշտօնեայ հասարակաց պաշտամանց, the Minister of Public worship;
— առնել, to pay one's court to, to court, to flatter;
— առնուլ, to be honoured or adored, to be ministered to;
— հարկանել, տանել, to serve;
ի պաշտաման կալ, to be in the ministry;
պաշտել զ—, to exercise one's trade or calling;
— տանել, to serve, to worship, to adore;
ի — առնուլ, to adore;
— մատուցանել, to worship, to perform a service agreeable to God;
աստուածական առնուլ —, to cause oneself to be adored like a god;
ի — մտանել, to enter a person's service;
— կատարել, to fulfil a function;
կորուսանել զ—, to lose one's place;
ունել, ժառանգել զ— ուրուք, to take a person's place, to replace one;
— կատարել վասն հոգւոյ ուրուք, to celebrate a mass for the repose of a person's soul;
—ս երգոց կատարել, to sing psalms, to praise;
— ինչ առնելով, — ինչ առնելոյ վասն, through respect, for regard, by adulation.

· Calfa


Սարկաւագեմ, եցի

va. vn.

to serve, to minister, to attend;
to be served or attended.

· Calfa

NBHL (1)

Պարտ է անշունչ նիւթ՝ բանաւոր կենդանեաց սպասաւոր լինելով՝ սարկաւագելով առ սորա կամսն. (Փիլ. նխ. ՟ա.։)


Պտղաբերիմ, եցայ

vn. va. to fructify, to bear fruit, to bring forth, to produce;
to offer;
to render fertile;
to profit.

· Calfa

NBHL (1)

Զի բանաւոր երկիրս քո պտղաբերի ի փառս քո. (Ժմ. ձ։)


Պտղաբերութիւն, ութեան

s.

fructification;
fertility;
offering, oblation.

· Calfa

NBHL (1)

Ոչ նախ զիմս բանաւոր երկիր ի պտղաբերութիւն հասուցի. (Շ. ատեն.։)


Սրտմտական, ի, աց

adj.

choleric, irascible;
—ն, irascibility.

· Calfa

NBHL (1)

Զսրտմտականն (հրեշտակաց՝ իմա՛) յայտնել զարիական նոցա բանաւորութիւն. (Դիոն. երկն.։)


Տախտակ, աց

s. ast.

board, plank, shelf, table, tablet;
tables;
book;
cf. Երկնացոյց;
— երկաթի;
iron-plate, sheet-iron;
— մետաղեայ;
plate of metal;
—ք վկայութեան, the tables of the decalogue;
— դատաստանաց, breastplate, pectoral, rational;
— նկարուց, canvass, wood;
— ճատրակի, chess-board;
— զստի, the hollow of the thigh;
— խոհանոցի, trencher.

· Calfa

NBHL (1)

Իմանալի բանաւոր տախտակ՝ անտրամադրելի տառիցն մովսիսական օրինաց։ Ո՛վ աստուածածին՝ տախտակ եւ մելան եղելութեան անեղն բանի։ Բանն որպէս ի դիր մարմին եղեալ ի տախտակ կուսական յորովայնին, մելանաւ արեամբն. (Շար.։ Լմբ. վերափոխ.։ Վանակ. յուրախացիրն.։)


Սկզբնեղութիւն, ութեան

s.

the first existence or creation.

· Calfa

NBHL (1)

Երկիւղ ասեն ոչ է ի սկզբնեղութիւն բնաւորեալ։ Նա բանաւորութիւն ո՞չ ապաքէն ընդ սկզբնեղութեան առբնացեալ է ի մարդումն. (Թէոդոր. մայրագ.։)


Սպասառու

adj.

served, honoured, respected.

· Calfa

NBHL (1)

Եղաք բանաւորք եւ մտաւորք, եւ սպասառուք յանբանից. (Խոսր.։)


Ստորաբաժանեմ, եցի

va.

to subdivide.

· Calfa

NBHL (1)

Կենդանին զի բաժանի յանբան եւ ի բանաւոր, ստորաբաժանեսցուք դարձեալ զբանականն յանմարմին յարարեալ, եւ ի մարմնաւոր. (Սարկ. պատկ.։)


Վանք, նաց, նից, նուց

s.

convent, monastery, cloister, friary;
lodging, dwelling, home, habitation, abode;
house, mansion;
hotel;
inn, hostelry;
cabin, hut;
— կուսանաց, nunnery, convent;
վանս ունել, to stay, to lodge, to take up one's lodgings, to dwell, to stop;
փակել ի վանս, to cloister, to shut up in a convent.

· Calfa

NBHL (1)

ՎԱՆՔ. μοναστήριον, -ια monasterium, -ia λαύρα եւ այլն. Մենաստան, եւ մենաստանք, վանորայք, վանօրեայք. բնակարան միաբանակեցաց. որ եւ Փարախ, Լոռա, իբր օթարան բանաւոր ոչխարաց, միանգամայն եւ հիւրանոց.